HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Babimost

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6026 mieszkańcówdochody własne 9274 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.5% do 0.69%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.48% do 20.22%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka66 298 zł133+0.3%19 747 zł79%-42 211 zł0.257
●RozwójProgramPodwyżka70 894 zł121-1.7%14 756 zł82%-37 228 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka63 604 zł124-2.2%26 101 zł79%-42 156 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka75 236 zł109-3.6%10 028 zł84%-32 508 zł0.366
RozwójProgramBez zmian56 488 zł121+0.3%40 685 zł77%-43 789 zł0.378
●Szeroki programProgramBez zmian51 905 zł133+2.3%45 536 zł75%-48 756 zł0.398
RozwójBez zmianPodwyżka68 176 zł112-4.1%21 182 zł81%-37 201 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian60 817 zł109-1.7%36 095 zł79%-39 085 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka60 614 zł116-3.6%31 536 zł78%-43 737 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian49 649 zł124-0.2%51 483 zł75%-48 481 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian54 208 zł112-2.2%46 659 zł76%-43 541 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka79 845 zł96-5.8%4948 zł86%-27 439 zł0.484
RozwójProgramObniżka45 846 zł121+1.8%60 187 zł73%-48 628 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian65 410 zł96-3.8%31 187 zł82%-34 035 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka50 166 zł109-0.2%55 607 zł76%-43 935 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka72 494 zł100-6.0%16 524 zł84%-32 507 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka65 196 zł104-5.6%26 606 zł81%-38 770 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian58 514 zł100-4.1%42 094 zł79%-38 863 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian46 926 zł116-1.7%56 500 zł73%-49 922 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka41 273 zł133+3.9%65 027 zł70%-53 583 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka54 746 zł96-2.4%50 713 zł78%-38 900 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian51 495 zł104-3.6%51 665 zł76%-44 971 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka43 891 zł112-0.7%65 587 zł73%-48 218 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka39 342 zł124+1.3%70 400 zł69%-53 145 zł0.560
Bez zmianBez zmianObniżka48 187 zł100-2.7%61 033 zł76%-43 551 zł0.578
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka69 524 zł92-7.4%21 957 zł83%-34 065 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian69 892 zł83-6.0%26 614 zł85%-29 116 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka77 076 zł87-8.1%11 603 zł86%-27 469 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 079 zł87-6.2%37 218 zł82%-33 845 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian55 810 zł92-5.6%47 090 zł78%-40 281 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka36 816 zł116-0.2%75 074 zł68%-54 483 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka59 217 zł83-4.6%46 307 zł81%-33 995 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka84 343 zł83-7.9%7 zł90%-22 500 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 375 zł104-2.2%70 250 zł71%-49 544 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka52 740 zł87-4.8%56 204 zł78%-38 548 zł0.640
Bez zmianWstrzymanieObniżka45 680 zł92-4.1%65 686 zł75%-44 866 zł0.659
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka74 118 zł79-9.5%17 048 zł85%-29 011 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian60 387 zł79-7.6%42 200 zł81%-35 248 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian67 534 zł74-8.4%32 855 zł84%-28 955 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 245 zł79-6.2%60 809 zł77%-39 847 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianObniżka57 184 zł74-7.0%51 975 zł81%-33 672 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka81 547 zł74-10.2%7014 zł90%-22 560 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian64 854 zł66-9.7%37 731 zł84%-30 344 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka78 601 zł66-11.6%12 351 zł88%-24 088 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka54 701 zł66-8.4%56 508 zł80%-34 958 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 361 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.97 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.