HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Łagów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4689 mieszkańcówdochody własne 10 863 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.66% do 0.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.19% do 32.36%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka174 504 zł133-2.8%22 024 zł79%-67 113 zł0.207
●RozwójProgramPodwyżka179 535 zł121-4.8%16 546 zł80%-61 635 zł0.261
Szeroki programBez zmianPodwyżka168 345 zł124-5.2%40 044 zł79%-66 791 zł0.317
●Bez zmianProgramPodwyżka184 302 zł109-6.6%11 341 zł81%-56 430 zł0.358
RozwójProgramBez zmian154 670 zł121-2.8%77 864 zł78%-67 791 zł0.359
●Szeroki programProgramBez zmian149 654 zł133-0.9%83 198 zł75%-73 250 zł0.361
RozwójBez zmianPodwyżka173 348 zł112-7.1%34 725 zł79%-61 344 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka163 113 zł116-6.6%52 837 zł79%-68 456 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian159 421 zł109-4.8%72 802 zł79%-62 605 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian144 223 zł124-3.3%100 256 zł75%-72 715 zł0.435
RozwójBez zmianBez zmian149 210 zł112-5.2%94 954 zł77%-67 287 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka168 127 zł104-8.5%47 505 zł79%-62 995 zł0.480
RozwójProgramObniżka136 263 zł121-1.3%123 857 zł74%-72 332 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka189 422 zł96-8.7%5688 zł82%-50 777 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka178 087 zł100-9.0%29 676 zł81%-56 171 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian164 521 zł96-6.8%67 327 zł80%-56 975 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka141 003 zł109-3.3%118 807 zł76%-67 159 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka131 260 zł133+0.6%129 177 zł72%-77 777 zł0.503
Szeroki programWstrzymanieBez zmian139 429 zł116-4.8%112 032 zł74%-74 242 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian153 933 zł100-7.1%89 923 zł79%-62 132 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian144 427 zł104-6.6%106 717 zł76%-68 800 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka146 089 zł96-5.4%113 484 zł79%-61 547 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka126 369 zł124-1.8%144 959 zł72%-77 084 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka131 344 zł112-3.8%139 671 zł74%-71 671 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka172 878 zł92-10.3%42 443 zł80%-57 807 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka136 056 zł100-5.7%134 652 zł76%-66 530 zł0.597
Głębokie cięcieProgramBez zmian169 491 zł83-9.0%62 431 zł82%-51 499 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka183 174 zł87-11.0%24 215 zł82%-50 553 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka121 900 zł116-3.3%155 977 zł72%-78 510 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian149 162 zł92-8.5%101 673 zł78%-63 631 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian159 001 zł87-9.2%84 570 zł79%-56 538 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka194 410 zł83-10.8%300 zł83%-45 278 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka126 887 zł104-5.2%150 675 zł73%-73 082 zł0.635
Głębokie cięcieProgramObniżka151 045 zł83-7.6%108 789 zł79%-56 087 zł0.637
OgraniczenieBez zmianObniżka141 110 zł87-7.8%129 635 zł78%-60 954 zł0.665
Bez zmianWstrzymanieObniżka131 611 zł92-7.1%145 644 zł75%-67 927 zł0.681
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka177 981 zł79-12.3%36 966 zł82%-52 172 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian154 245 zł79-10.5%96 218 zł79%-58 020 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian163 940 zł74-11.2%79 890 zł81%-51 097 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka188 131 zł74-13.0%19 175 zł83%-45 089 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka136 679 zł79-9.2%140 522 zł77%-62 333 zł0.755
Głębokie cięcieBez zmianObniżka146 034 zł74-9.9%124 968 zł79%-55 529 zł0.756
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian159 198 zł66-12.6%91 525 zł80%-52 561 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka182 952 zł66-14.3%31 826 zł83%-46 691 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka141 617 zł66-11.2%135 843 zł79%-56 892 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 398 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.46 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.