HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gubin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7178 mieszkańcówdochody własne 8178 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.87% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.08% do 26.8%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka103 405 zł133+2.5%18 187 zł83%-33 028 zł0.233
●RozwójProgramPodwyżka107 704 zł121+0.5%13 570 zł86%-28 410 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka99 927 zł124+0.0%27 257 zł83%-32 882 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka111 756 zł109-1.5%9206 zł88%-24 046 zł0.362
RozwójProgramBez zmian91 246 zł121+2.5%47 360 zł82%-34 473 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian86 958 zł133+4.6%51 887 zł80%-39 077 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka104 205 zł112-2.0%22 742 zł86%-28 289 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian95 286 zł109+0.5%43 087 zł84%-30 123 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka96 619 zł116-1.5%34 192 zł82%-34 229 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian83 968 zł124+2.0%60 378 zł79%-38 731 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian88 235 zł112+0.0%55 876 zł82%-34 150 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka116 015 zł96-3.6%4568 zł92%-19 409 zł0.483
RozwójProgramObniżka79 074 zł121+4.1%72 639 zł79%-38 944 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka100 905 zł104-3.4%29 667 zł85%-29 625 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka108 235 zł100-3.9%18 480 zł88%-23 949 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian99 531 zł96-1.7%38 561 zł86%-25 502 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka83 107 zł109+2.0%68 375 zł81%-34 604 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian80 955 zł116+0.5%66 737 zł79%-39 950 zł0.513
●Szeroki programProgramObniżka74 795 zł133+6.2%77 156 zł78%-43 539 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian92 254 zł100-2.0%51 625 zł84%-29 824 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka87 342 zł96-0.2%63 860 zł83%-29 995 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian85 230 zł104-1.5%62 225 zł82%-35 360 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka76 426 zł112+1.5%80 435 zł79%-38 473 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka72 168 zł124+3.6%84 928 zł78%-43 044 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka104 944 zł92-5.4%25 396 zł87%-25 276 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka80 437 zł100-0.5%76 194 zł81%-34 157 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian103 680 zł83-3.9%34 383 zł89%-20 993 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka112 470 zł87-6.0%13 965 zł92%-19 339 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian96 475 zł87-4.1%47 126 zł86%-25 230 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian89 257 zł92-3.4%57 965 zł83%-31 023 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka69 373 zł116+2.0%90 858 zł77%-44 169 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka120 178 zł83-5.8%122 zł95%-14 884 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka91 481 zł83-2.5%59 872 zł85%-25 498 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka73 640 zł104+0.0%86 355 zł79%-39 589 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka84 648 zł87-2.7%71 837 zł83%-29 576 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka77 659 zł92-2.0%82 105 zł80%-35 262 zł0.669
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka109 190 zł79-7.4%20 869 zł90%-20 652 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian93 489 zł79-5.5%53 455 zł85%-26 417 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian100 601 zł74-6.3%43 151 zł89%-20 748 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka116 609 zł74-8.2%9736 zł95%-14 840 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka81 880 zł79-4.1%77 656 zł82%-30 669 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka88 764 zł74-4.9%67 918 zł85%-25 105 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian97 624 zł66-7.7%49 389 zł88%-21 923 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka113 339 zł66-9.6%16 550 zł95%-16 142 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka86 006 zł66-6.3%73 728 zł85%-26 186 zł0.833

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 335 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 50% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.