HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4937 mieszkańcówdochody własne 8598 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.07% do 0.59%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-20.8% do 46.74%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka245 514 zł133+2.0%20 275 zł67%-89 102 zł0.186
●RozwójProgramPodwyżka249 925 zł121-0.1%15 522 zł68%-84 349 zł0.251
Szeroki programBez zmianPodwyżka238 114 zł124-0.5%52 379 zł67%-87 446 zł0.302
●Szeroki programProgramBez zmian217 497 zł133+4.0%124 512 zł63%-90 848 zł0.344
RozwójProgramBez zmian221 896 zł121+2.0%119 863 zł65%-86 109 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka254 085 zł109-2.0%11 026 zł68%-79 853 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka242 502 zł112-2.5%47 742 zł68%-82 718 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka232 446 zł116-2.0%73 840 zł67%-87 975 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian226 045 zł109-0.1%115 470 zł67%-81 627 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian210 875 zł124+1.5%155 830 zł63%-89 120 zł0.425
RozwójBez zmianBez zmian215 252 zł112-0.5%151 206 zł65%-84 406 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka236 844 zł104-4.0%69 193 zł68%-83 236 zł0.474
RozwójProgramObniżka201 081 zł121+3.5%199 151 zł63%-87 413 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka258 476 zł96-4.2%6228 zł70%-75 055 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka246 640 zł100-4.5%43 361 zł68%-78 247 zł0.482
OgraniczenieProgramBez zmian230 420 zł96-2.2%111 169 zł68%-76 847 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka196 691 zł133+5.6%203 709 zł62%-92 142 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian205 674 zł116-0.1%175 671 zł63%-89 596 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka205 221 zł109+1.5%195 190 zł64%-82 942 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian219 378 zł100-2.5%147 084 zł67%-79 949 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian210 059 zł104-2.0%171 038 zł64%-84 872 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka190 650 zł124+3.0%233 008 zł62%-90 360 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka209 586 zł96-0.7%191 040 zł67%-78 175 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka195 017 zł112+1.0%228 822 zł63%-85 657 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka240 991 zł92-5.9%64 802 zł68%-78 754 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka251 005 zł87-6.5%38 703 zł70%-73 478 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian234 694 zł83-4.5%107 102 zł69%-72 185 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka199 135 zł100-1.0%224 881 zł64%-81 210 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka185 795 zł116+1.5%251 654 zł62%-90 798 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka262 764 zł83-6.4%1613 zł71%-70 376 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian214 194 zł92-4.0%166 934 zł67%-80 404 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian223 728 zł87-4.6%142 947 zł68%-75 197 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka190 172 zł104-0.5%247 460 zł63%-86 084 zł0.640
Głębokie cięcieProgramObniżka213 849 zł83-3.0%186 983 zł68%-73 526 zł0.649
OgraniczenieBez zmianObniżka203 474 zł87-3.2%220 755 zł67%-76 472 zł0.678
Bez zmianWstrzymanieObniżka194 298 zł92-2.5%243 511 zł63%-81 627 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka245 367 zł79-8.0%60 131 zł69%-73 971 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian218 555 zł79-6.1%162 788 zł68%-75 639 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian227 977 zł74-6.8%138 903 zł69%-70 564 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka255 269 zł74-8.7%34 553 zł71%-68 827 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka198 648 zł79-4.6%239 375 zł67%-76 876 zł0.768
Głębokie cięcieBez zmianObniżka207 713 zł74-5.4%216 720 zł68%-71 851 zł0.771
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka249 641 zł66-10.1%56 011 zł71%-69 308 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian222 815 zł66-8.2%158 734 zł68%-70 993 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka202 897 zł66-6.8%235 330 zł68%-72 242 zł0.863

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 345 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.