HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bytnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2260 mieszkańcówdochody własne 10 481 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.88% do 1.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.09% do 41.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka242 462 zł133-7.9%23 198 zł71%-103 724 zł0.190
●RozwójProgramPodwyżka247 447 zł121-9.7%17 660 zł71%-98 186 zł0.253
Szeroki programBez zmianPodwyżka234 488 zł124-10.1%51 971 zł71%-102 521 zł0.306
●Szeroki programProgramBez zmian212 439 zł133-6.0%118 511 zł68%-107 015 zł0.347
RozwójProgramBez zmian217 409 zł121-7.9%113 254 zł69%-101 498 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka252 170 zł109-11.5%12 394 zł73%-92 920 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka239 446 zł112-11.9%46 737 zł71%-97 013 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka228 197 zł116-11.5%72 003 zł70%-103 743 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian222 116 zł109-9.7%108 267 zł71%-96 253 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian205 319 zł124-8.3%146 916 zł67%-105 680 zł0.427
RozwójBez zmianBez zmian210 261 zł112-10.1%141 690 zł69%-100 193 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka233 167 zł104-13.3%66 754 zł71%-98 219 zł0.476
RozwójProgramObniżka195 130 zł121-6.4%185 909 zł67%-103 945 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka257 242 zł96-13.4%6655 zł74%-87 181 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka244 143 zł100-13.7%41 769 zł73%-91 777 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian227 167 zł96-11.7%103 027 zł72%-90 541 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka190 172 zł133-4.5%191 153 zł66%-109 446 zł0.496
Bez zmianProgramObniżka199 826 zł109-8.3%181 037 zł68%-98 715 zł0.500
Szeroki programWstrzymanieBez zmian199 540 zł116-9.7%165 338 zł67%-106 810 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian214 942 zł100-11.9%136 732 zł71%-94 978 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian204 494 zł104-11.5%160 099 zł68%-101 307 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka183 688 zł124-6.9%217 626 zł65%-108 015 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka204 862 zł96-10.3%176 224 zł70%-93 023 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka188 618 zł112-8.8%212 413 zł67%-102 544 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka237 875 zł92-15.0%61 771 zł72%-92 967 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka193 287 zł100-10.6%207 929 zł68%-97 344 zł0.605
OgraniczenieBez zmianPodwyżka249 183 zł87-15.6%36 387 zł74%-86 072 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian232 089 zł83-13.7%98 320 zł74%-84 987 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka178 291 zł116-8.3%234 903 zł65%-109 077 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka262 182 zł83-15.4%1177 zł75%-81 603 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian209 187 zł92-13.3%155 129 zł70%-96 076 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian219 962 zł87-13.9%131 888 zł71%-89 300 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka183 233 zł104-10.1%229 677 zł66%-103 590 zł0.639
Głębokie cięcieProgramObniżka209 770 zł83-12.4%171 531 zł71%-87 488 zł0.645
OgraniczenieBez zmianObniżka198 293 zł87-12.6%203 144 zł70%-91 685 zł0.675
Bez zmianWstrzymanieObniżka187 914 zł92-11.9%225 181 zł68%-98 375 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka242 931 zł79-16.9%56 368 zł74%-87 241 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian214 222 zł79-15.2%150 275 zł71%-90 378 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian224 854 zł74-15.9%127 209 zł74%-83 780 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka254 094 zł74-17.6%31 481 zł75%-80 526 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka192 934 zł79-13.9%220 381 zł69%-92 696 zł0.766
Głębokie cięcieBez zmianObniżka203 170 zł74-14.6%198 478 zł71%-86 184 zł0.767
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka247 856 zł66-18.8%51 390 zł75%-81 677 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian219 128 zł66-17.1%145 582 zł73%-84 839 zł0.825
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka197 826 zł66-15.9%215 702 zł71%-87 176 zł0.860

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 394 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.10 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.