Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat krośnieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy52 187 mieszkańcówdochody własne 8202 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.33% do -0.21%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.83% do 25.25%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	86 909 zł	132	-2.8%	25 536 zł	81%	-38 307 zł	0.276
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	83 703 zł	137	-2.8%	27 862 zł	79%	-40 634 zł	0.302
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	89 782 zł	119	-4.7%	21 375 zł	82%	-34 147 zł	0.314
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	80 769 zł	150	-0.8%	32 092 zł	79%	-44 864 zł	0.316
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	86 537 zł	123	-4.9%	23 798 zł	81%	-36 531 zł	0.334
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	93 338 zł	110	-5.7%	18 590 zł	83%	-31 362 zł	0.340
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	92 557 zł	105	-6.8%	17 369 zł	84%	-30 112 zł	0.389
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	91 635 zł	108	-7.3%	18 236 zł	83%	-30 980 zł	0.396
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	71 954 zł	127	-3.6%	51 723 zł	78%	-43 239 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	74 960 zł	114	-5.5%	49 993 zł	79%	-39 032 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	68 898 zł	132	-3.6%	56 363 zł	76%	-45 500 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	78 362 zł	105	-6.4%	44 923 zł	80%	-36 318 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	65 831 zł	145	-1.6%	58 161 zł	74%	-49 776 zł	0.487
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	71 864 zł	118	-5.7%	54 668 zł	78%	-41 352 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	77 868 zł	100	-7.6%	48 362 zł	81%	-34 950 zł	0.519
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	76 943 zł	103	-8.0%	49 245 zł	80%	-35 821 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	63 893 zł	123	-4.0%	68 727 zł	75%	-46 130 zł	0.544
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	66 978 zł	110	-6.0%	66 843 zł	77%	-41 888 zł	0.560
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	70 305 zł	101	-6.9%	61 921 zł	79%	-39 203 zł	0.566
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	60 912 zł	128	-4.0%	73 218 zł	74%	-48 360 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	57 765 zł	141	-2.1%	75 170 zł	71%	-52 672 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	63 958 zł	114	-6.1%	71 370 zł	76%	-44 177 zł	0.584

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.38 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.