HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat krośnieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy52 187 mieszkańcówdochody własne 8202 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.33% do -0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.83% do 25.25%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne86 909 zł132-2.8%25 536 zł81%-38 307 zł0.276
●RozwójDoinwestowanieAktywne83 703 zł137-2.8%27 862 zł79%-40 634 zł0.302
●RozwójBez zmianAktywne89 782 zł119-4.7%21 375 zł82%-34 147 zł0.314
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne80 769 zł150-0.8%32 092 zł79%-44 864 zł0.316
Bez zmianDoinwestowanieAktywne86 537 zł123-4.9%23 798 zł81%-36 531 zł0.334
●Szeroki programOgraniczenieAktywne93 338 zł110-5.7%18 590 zł83%-31 362 zł0.340
Bez zmianBez zmianAktywne92 557 zł105-6.8%17 369 zł84%-30 112 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne91 635 zł108-7.3%18 236 zł83%-30 980 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne96 133 zł97-7.6%14 518 zł85%-27 290 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian71 954 zł127-3.6%51 723 zł78%-43 239 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian74 960 zł114-5.5%49 993 zł79%-39 032 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian68 898 zł132-3.6%56 363 zł76%-45 500 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian78 362 zł105-6.4%44 923 zł80%-36 318 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne97 570 zł90-9.1%11 904 zł86%-24 656 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian65 831 zł145-1.6%58 161 zł74%-49 776 zł0.487
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne96 635 zł93-9.6%12 785 zł86%-25 538 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian71 864 zł118-5.7%54 668 zł78%-41 352 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian77 868 zł100-7.6%48 362 zł81%-34 950 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne98 835 zł83-9.6%10 585 zł87%-23 338 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian76 943 zł103-8.0%49 245 zł80%-35 821 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian81 290 zł92-8.3%43 278 zł82%-32 199 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja63 893 zł123-4.0%68 727 zł75%-46 130 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja66 978 zł110-6.0%66 843 zł77%-41 888 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja70 305 zł101-6.9%61 921 zł79%-39 203 zł0.566
RozwójDoinwestowanieRezygnacja60 912 zł128-4.0%73 218 zł74%-48 360 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja57 765 zł141-2.1%75 170 zł71%-52 672 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja63 958 zł114-6.1%71 370 zł76%-44 177 zł0.584
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 863 zł85-9.9%43 032 zł83%-29 515 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian81 926 zł88-10.3%43 929 zł83%-30 400 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne102 490 zł75-11.4%6546 zł91%-19 308 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja69 966 zł96-8.0%65 060 zł79%-37 770 zł0.602
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja69 041 zł99-8.5%65 942 zł79%-38 641 zł0.611
RozwójOgraniczenieRezygnacja73 314 zł88-8.8%60 123 zł80%-35 048 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian84 126 zł78-10.3%41 729 zł84%-28 200 zł0.614
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne103 743 zł68-11.8%5241 zł92%-18 003 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja74 965 zł81-10.3%59 725 zł81%-32 330 zł0.658
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja74 028 zł84-10.8%60 621 zł81%-33 215 zł0.666
LikwidacjaBez zmianBez zmian87 765 zł70-12.1%37 806 zł86%-24 186 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja76 228 zł74-10.8%58 421 zł82%-31 015 zł0.683
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian89 016 zł63-12.6%36 516 zł86%-22 885 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja79 871 zł66-12.6%54 494 zł84%-26 996 zł0.734
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne108 560 zł53-14.0%0 zł96%-12 772 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja81 122 zł59-13.0%53 203 zł85%-25 694 zł0.763
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian93 816 zł48-14.7%31 602 zł91%-17 672 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja85 927 zł44-15.2%48 304 zł88%-20 477 zł0.856

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.38 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.