HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Gorzów Wielkopolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy114 700 mieszkańcówdochody własne 10 077 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.21% do 0.54%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.07% do 21.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne88 149 zł132-3.4%28 839 zł83%-39 752 zł0.275
●RozwójDoinwestowanieAktywne84 604 zł137-3.4%31 598 zł82%-42 487 zł0.300
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne81 371 zł150-1.5%36 199 zł81%-47 113 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne91 306 zł119-5.4%24 313 zł85%-35 214 zł0.314
Bez zmianDoinwestowanieAktywne87 711 zł123-5.5%27 166 zł84%-38 025 zł0.333
●Szeroki programOgraniczenieAktywne95 375 zł110-6.3%20 894 zł87%-31 807 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne94 341 zł105-7.4%19 963 zł87%-30 835 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne93 506 zł108-7.9%20 722 zł86%-31 596 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne98 437 zł97-8.2%16 465 zł90%-27 379 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian71 204 zł127-4.2%55 256 zł79%-46 940 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian74 510 zł114-6.1%52 850 zł81%-42 337 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian67 828 zł132-4.2%60 048 zł78%-49 587 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian78 404 zł105-7.1%47 407 zł83%-39 025 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne100 032 zł90-9.7%13 640 zł92%-24 525 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian64 447 zł145-2.3%62 540 zł76%-54 276 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne99 182 zł93-10.2%14 416 zł91%-25 303 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian71 085 zł118-6.3%57 698 zł79%-45 061 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne101 382 zł83-10.2%12 216 zł93%-23 103 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian77 695 zł100-8.2%50 713 zł83%-37 893 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian76 856 zł103-8.6%51 500 zł82%-38 657 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian81 615 zł92-8.9%45 268 zł85%-34 531 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja61 998 zł123-4.7%72 240 zł76%-51 151 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja65 395 zł110-6.6%69 840 zł78%-46 501 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja69 204 zł101-7.5%64 567 zł80%-43 229 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja58 708 zł128-4.7%76 893 zł76%-53 757 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja55 236 zł141-2.8%79 418 zł74%-58 494 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja62 054 zł114-6.8%74 541 zł77%-49 183 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian83 364 zł85-10.5%44 647 zł85%-31 609 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian82 510 zł88-10.9%45 451 zł85%-32 390 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne105 608 zł75-12.0%7450 zł96%-18 349 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja68 669 zł96-8.6%67 568 zł81%-42 009 zł0.604
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja67 831 zł99-9.1%68 355 zł80%-42 773 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian84 710 zł78-10.9%43 251 zł86%-30 190 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja72 506 zł88-9.4%62 272 zł82%-38 687 zł0.615
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne106 942 zł68-12.4%6044 zł96%-16 944 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja74 343 zł81-10.9%61 496 zł83%-35 719 zł0.659
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja73 490 zł84-11.4%62 300 zł83%-36 499 zł0.666
LikwidacjaBez zmianBez zmian88 918 zł70-12.7%38 708 zł89%-25 457 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja75 690 zł74-11.4%60 100 zł84%-34 299 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian90 249 zł63-13.1%37 329 zł92%-24 055 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja79 903 zł66-13.1%55 552 zł86%-29 560 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne112 392 zł53-14.6%0 zł98%-10 913 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja81 235 zł59-13.6%54 172 zł87%-28 158 zł0.765
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian95 678 zł48-15.3%31 728 zł95%-18 048 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja86 669 zł44-15.7%48 573 zł92%-22 144 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.