HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Lubniewice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3004 mieszkańcówdochody własne 7913 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.1% do 1.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.75% do 20.02%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka46 749 zł133-0.3%18 544 zł73%-47 777 zł0.275
●RozwójProgramPodwyżka50 999 zł121-2.2%13 938 zł76%-43 171 zł0.293
Szeroki programBez zmianPodwyżka44 927 zł124-2.7%23 225 zł73%-47 238 zł0.358
●Bez zmianProgramPodwyżka55 003 zł109-4.2%9586 zł77%-38 819 zł0.369
RozwójProgramBez zmian39 451 zł121-0.3%35 266 zł70%-47 955 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka49 156 zł112-4.7%18 674 zł76%-42 656 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian43 444 zł109-2.2%31 055 zł74%-43 616 zł0.411
●Szeroki programProgramBez zmian35 212 zł133+1.8%39 728 zł66%-52 546 zł0.412
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka42 609 zł116-4.2%27 736 zł71%-48 365 zł0.437
Szeroki programBez zmianBez zmian33 743 zł124-0.8%44 493 zł65%-51 843 zł0.462
RozwójBez zmianBez zmian37 961 zł112-2.7%40 054 zł70%-47 274 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka59 206 zł96-6.3%4957 zł80%-34 190 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka34 906 zł109-0.8%47 502 zł68%-47 154 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian47 633 zł96-4.4%26 604 zł76%-39 005 zł0.486
RozwójProgramObniżka30 922 zł121+1.3%51 704 zł64%-51 483 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka53 140 zł100-6.6%14 376 zł77%-38 326 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka46 847 zł104-6.1%23 175 zł75%-43 772 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian41 934 zł100-4.7%35 866 zł74%-42 959 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian31 640 zł116-2.2%48 636 zł64%-52 863 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka39 085 zł96-2.9%43 062 zł73%-42 556 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka26 691 zł133+3.3%56 157 zł61%-56 064 zł0.532
RozwójBez zmianObniżka29 693 zł112-1.2%56 008 zł64%-50 681 zł0.548
RozwójWstrzymanieBez zmian35 867 zł104-4.2%44 188 zł68%-48 284 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka25 483 zł124+0.7%60 438 zł61%-55 239 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka33 657 zł100-3.2%51 829 zł68%-46 376 zł0.571
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka50 838 zł92-8.0%18 866 zł77%-39 432 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian51 728 zł83-6.6%22 430 zł79%-34 506 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian46 100 zł87-6.7%31 440 zł76%-38 373 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka57 320 zł87-8.6%9849 zł80%-33 723 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian39 847 zł92-6.1%39 991 zł72%-43 958 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka43 170 zł83-5.1%39 028 zł76%-38 069 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka23 539 zł116-0.8%64 291 zł61%-56 181 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka63 315 zł83-8.4%496 zł83%-29 674 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka27 758 zł104-2.7%59 852 zł63%-51 612 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka37 813 zł87-5.3%47 449 zł72%-41 803 zł0.632
Bez zmianWstrzymanieObniżka31 730 zł92-4.7%55 664 zł66%-47 297 zł0.652
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian44 024 zł79-8.1%35 554 zł76%-39 359 zł0.693
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka55 029 zł79-10.0%14 352 zł79%-34 815 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian50 172 zł74-8.9%27 448 zł79%-33 900 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka35 896 zł79-6.7%51 238 zł70%-42 711 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianObniżka41 875 zł74-7.5%43 561 zł76%-37 342 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka61 405 zł74-10.7%5670 zł83%-29 233 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian48 106 zł66-10.2%31 479 zł77%-34 873 zł0.801
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka39 968 zł66-8.9%47 303 zł75%-38 238 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka59 125 zł66-12.0%10 091 zł82%-30 312 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 331 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.38 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 78% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.