HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobiegniew

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6082 mieszkańcówdochody własne 11 079 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.15% do 0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.76% do 33.8%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka197 540 zł133-5.9%22 400 zł79%-68 423 zł0.201
●RozwójProgramPodwyżka202 654 zł121-7.8%16 812 zł81%-62 835 zł0.258
Szeroki programBez zmianPodwyżka190 641 zł124-8.3%42 638 zł79%-68 196 zł0.313
●Szeroki programProgramBez zmian170 507 zł133-4.0%90 057 zł77%-74 846 zł0.356
RozwójProgramBez zmian175 604 zł121-5.9%84 635 zł79%-69 279 zł0.356
●Bez zmianProgramPodwyżka207 503 zł109-9.7%11 500 zł82%-57 523 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka195 727 zł112-10.1%37 229 zł80%-62 641 zł0.386
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka184 930 zł116-9.7%56 775 zł79%-69 981 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian180 437 zł109-7.8%79 485 zł79%-63 987 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian164 396 zł124-6.4%109 152 zł77%-74 396 zł0.432
RozwójBez zmianBez zmian169 464 zł112-8.3%103 762 zł79%-68 861 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka190 027 zł104-11.5%51 353 zł80%-64 411 zł0.479
RozwójProgramObniżka155 575 zł121-4.5%135 453 zł76%-74 032 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka212 723 zł96-11.6%5715 zł83%-51 738 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka200 547 zł100-11.9%32 093 zł82%-57 361 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian185 636 zł96-9.8%73 902 zł81%-58 227 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka160 395 zł109-6.4%130 317 zł78%-68 754 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka150 489 zł133-2.6%140 863 zł74%-79 584 zł0.500
Szeroki programWstrzymanieBez zmian159 158 zł116-7.8%122 174 zł76%-76 035 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian174 268 zł100-10.1%98 643 zł79%-63 601 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian164 239 zł104-9.7%116 770 zł78%-70 486 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka165 580 zł96-8.5%124 939 zł79%-63 012 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka144 964 zł124-5.0%158 557 zł73%-78 970 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka150 020 zł112-6.9%153 180 zł75%-73 450 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka194 860 zł92-13.2%46 203 zł81%-59 115 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka154 812 zł100-8.7%148 075 zł77%-68 203 zł0.600
Głębokie cięcieProgramBez zmian190 701 zł83-11.9%68 939 zł82%-52 626 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka205 734 zł87-13.9%26 524 zł82%-51 612 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka140 078 zł116-6.4%170 746 zł73%-80 502 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka217 807 zł83-13.7%211 zł85%-46 113 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian169 055 zł92-11.5%111 638 zł79%-65 210 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian179 435 zł87-12.1%93 222 zł80%-57 877 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka145 147 zł104-8.3%165 356 zł75%-74 967 zł0.636
Głębokie cięcieProgramObniżka170 630 zł83-10.6%120 153 zł80%-57 429 zł0.640
OgraniczenieBez zmianObniżka159 964 zł87-10.7%143 016 zł79%-62 499 zł0.669
Bez zmianWstrzymanieObniżka149 951 zł92-10.1%160 237 zł76%-69 706 zł0.684
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka200 063 zł79-15.2%40 617 zł82%-53 347 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian174 237 zł79-13.4%106 116 zł80%-59 468 zł0.712
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian184 468 zł74-14.1%88 451 zł82%-52 312 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka210 786 zł74-15.8%21 394 zł84%-46 023 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka155 117 zł79-12.1%155 077 zł79%-63 983 zł0.759
Głębokie cięcieBez zmianObniżka164 982 zł74-12.8%138 259 zł80%-56 951 zł0.760
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian179 284 zł66-15.4%101 332 zł82%-53 884 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka205 130 zł66-17.1%35 391 zł83%-47 740 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka160 150 zł66-14.1%150 306 zł79%-58 417 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 405 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.