Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat strzelecko-drezdenecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy46 204 mieszkańcówdochody własne 8200 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.69% do -0.08%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.91% do 17.9%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	63 860 zł	132	-3.9%	25 164 zł	97%	-11 318 zł	0.293
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	60 845 zł	137	-3.9%	27 757 zł	96%	-13 904 zł	0.319
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	66 933 zł	119	-5.8%	21 236 zł	99%	-7390 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	57 710 zł	150	-2.0%	31 749 zł	92%	-17 903 zł	0.338
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	63 877 zł	123	-6.0%	23 919 zł	98%	-10 033 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	70 301 zł	110	-6.8%	18 185 zł	99%	-4339 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	69 907 zł	105	-7.9%	17 462 zł	99%	-3586 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	68 985 zł	108	-8.4%	18 326 zł	99%	-4451 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	50 892 zł	127	-4.7%	42 543 zł	90%	-18 820 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	54 082 zł	114	-6.6%	39 691 zł	93%	-14 822 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	48 010 zł	132	-4.7%	46 146 zł	87%	-21 318 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	57 311 zł	105	-7.5%	35 640 zł	96%	-11 865 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	51 159 zł	118	-6.8%	43 342 zł	91%	-17 378 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	44 758 zł	145	-2.8%	49 067 zł	85%	-25 386 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	57 173 zł	100	-8.6%	36 974 zł	96%	-10 949 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	56 248 zł	103	-9.1%	37 856 zł	96%	-11 817 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	43 872 zł	123	-5.2%	53 325 zł	86%	-23 059 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	47 134 zł	110	-7.1%	50 443 zł	89%	-19 014 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	50 297 zł	101	-8.0%	46 505 zł	92%	-16 098 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 058 zł	128	-5.2%	56 829 zł	84%	-25 514 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 278 zł	114	-7.3%	53 994 zł	86%	-21 528 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 735 zł	141	-3.3%	59 854 zł	81%	-29 630 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.83 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 10% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.