HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat strzelecko-drezdenecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy46 204 mieszkańcówdochody własne 8200 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.69% do -0.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.91% do 17.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 860 zł132-3.9%25 164 zł97%-11 318 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 845 zł137-3.9%27 757 zł96%-13 904 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne66 933 zł119-5.8%21 236 zł99%-7390 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 710 zł150-2.0%31 749 zł92%-17 903 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 877 zł123-6.0%23 919 zł98%-10 033 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 301 zł110-6.8%18 185 zł99%-4339 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne69 907 zł105-7.9%17 462 zł99%-3586 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 985 zł108-8.4%18 326 zł99%-4451 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne73 296 zł97-8.6%14 345 zł100%-499 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian50 892 zł127-4.7%42 543 zł90%-18 820 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 082 zł114-6.6%39 691 zł93%-14 822 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 010 zł132-4.7%46 146 zł87%-21 318 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 311 zł105-7.5%35 640 zł96%-11 865 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 931 zł90-10.2%11 966 zł100%1900 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne73 996 zł93-10.7%12 844 zł100%1021 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 159 zł118-6.8%43 342 zł91%-17 378 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 758 zł145-2.8%49 067 zł85%-25 386 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian57 173 zł100-8.6%36 974 zł96%-10 949 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 196 zł83-10.7%10 644 zł100%3221 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 248 zł103-9.1%37 856 zł96%-11 817 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 424 zł92-9.4%32 915 zł98%-7955 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 872 zł123-5.2%53 325 zł86%-23 059 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja47 134 zł110-7.1%50 443 zł89%-19 014 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 297 zł101-8.0%46 505 zł92%-16 098 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 058 zł128-5.2%56 829 zł84%-25 514 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 278 zł114-7.3%53 994 zł86%-21 528 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 735 zł141-3.3%59 854 zł81%-29 630 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 178 zł85-10.9%31 636 zł99%-5483 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian61 242 zł88-11.4%32 532 zł99%-6365 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 296 zł96-9.1%47 676 zł93%-15 093 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 860 zł75-12.4%6579 zł100%7278 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 372 zł99-9.6%48 557 zł92%-15 961 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 481 zł88-9.8%43 714 zł96%-12 141 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 442 zł78-11.4%30 332 zł99%-4165 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 114 zł68-12.9%5270 zł100%8585 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 306 zł81-11.4%42 333 zł98%-9623 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 369 zł84-11.8%43 228 zł96%-10 504 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 090 zł70-13.1%26 402 zł100%-125 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 569 zł74-11.8%41 028 zł98%-8304 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 342 zł63-13.6%25 111 zł100%1179 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 222 zł66-13.6%37 094 zł99%-4259 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 941 zł53-15.1%0 zł100%13 846 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 474 zł59-14.0%35 802 zł99%-2954 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 152 zł48-15.8%20 123 zł100%6421 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja66 289 zł44-16.2%30 795 zł100%2292 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.83 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 10% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.