HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Cybinka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6126 mieszkańcówdochody własne 8940 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.74% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-19.15% do 46.83%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka263 093 zł133-3.9%20 844 zł68%-92 160 zł0.183
●RozwójProgramPodwyżka267 630 zł121-5.8%15 939 zł69%-87 255 zł0.250
Szeroki programBez zmianPodwyżka255 067 zł124-6.3%54 582 zł68%-90 587 zł0.301
●Szeroki programProgramBez zmian233 205 zł133-2.0%129 842 zł66%-94 184 zł0.342
RozwójProgramBez zmian237 729 zł121-3.9%125 055 zł68%-89 294 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka271 914 zł109-7.7%11 295 zł70%-82 610 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka259 581 zł112-8.2%49 807 zł68%-85 709 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka248 964 zł116-7.7%77 060 zł68%-91 249 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian242 000 zł109-5.8%120 526 zł68%-84 665 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian226 009 zł124-4.4%162 639 zł65%-92 528 zł0.424
RozwójBez zmianBez zmian230 510 zł112-6.3%157 878 zł67%-87 665 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka253 488 zł104-9.6%72 273 zł68%-86 359 zł0.474
RozwójProgramObniżka215 522 zł121-2.5%207 844 zł64%-90 805 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka276 456 zł96-9.7%6315 zł71%-77 630 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka263 842 zł100-10.0%45 290 zł70%-81 090 zł0.482
OgraniczenieProgramBez zmian246 525 zł96-7.9%116 059 zł69%-79 705 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka211 008 zł133-0.5%212 567 zł63%-95 682 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian220 404 zł116-5.8%183 424 zł64%-93 130 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka219 784 zł109-4.4%203 769 zł67%-86 187 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian234 758 zł100-8.2%153 604 zł68%-83 062 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian224 914 zł104-7.7%178 652 zł67%-88 255 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka204 432 zł124-3.0%243 221 zł63%-93 965 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka224 297 zł96-6.5%199 482 zł68%-81 241 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka208 923 zł112-4.9%238 913 zł64%-89 114 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka257 759 zł92-11.4%67 745 zł69%-81 728 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka268 357 zł87-12.0%40 466 zł71%-76 140 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian250 942 zł83-10.0%111 859 zł71%-74 871 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka213 162 zł100-6.8%234 860 zł67%-84 522 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka199 198 zł116-4.4%262 743 zł63%-94 523 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka280 888 zł83-11.8%1534 zł72%-72 778 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian229 172 zł92-9.6%174 391 zł68%-83 640 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian239 257 zł87-10.2%149 330 zł69%-78 131 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka203 698 zł104-6.3%258 433 zł63%-89 660 zł0.641
Głębokie cięcieProgramObniżka228 703 zł83-8.6%195 292 zł68%-76 421 zł0.650
OgraniczenieBez zmianObniżka217 649 zł87-8.8%230 596 zł68%-79 606 zł0.680
Bez zmianWstrzymanieObniżka207 947 zł92-8.2%254 371 zł66%-85 057 zł0.693
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka262 286 zł79-13.3%62 908 zł71%-76 763 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian233 683 zł79-11.6%170 105 zł68%-78 695 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian243 648 zł74-12.3%145 153 zł70%-73 326 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka272 764 zł74-14.0%36 167 zł72%-71 316 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka212 445 zł79-10.2%250 096 zł68%-80 126 zł0.770
Głębokie cięcieBez zmianObniżka222 029 zł74-10.9%226 430 zł68%-74 815 zł0.772
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka266 705 zł66-15.3%58 631 zł72%-71 925 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian238 086 zł66-13.6%165 917 zł70%-73 876 zł0.827
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka216 837 zł66-12.3%245 920 zł68%-75 321 zł0.865

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 356 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.