Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat słubicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy45 679 mieszkańcówdochody własne 8783 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.85% do 0.09%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.78% do 23.99%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	85 889 zł	132	+1.1%	26 280 zł	81%	-38 674 zł	0.277
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	82 613 zł	137	+1.1%	28 687 zł	79%	-41 081 zł	0.302
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	88 848 zł	119	-0.9%	22 029 zł	82%	-34 422 zł	0.315
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	79 589 zł	150	+3.1%	33 013 zł	79%	-45 407 zł	0.317
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	85 533 zł	123	-1.1%	24 534 zł	82%	-36 889 zł	0.334
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	92 519 zł	110	-1.9%	19 111 zł	84%	-31 505 zł	0.340
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	91 705 zł	105	-3.1%	17 937 zł	85%	-30 301 zł	0.389
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	90 805 zł	108	-3.6%	18 779 zł	84%	-31 144 zł	0.396
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	70 571 zł	127	+0.3%	52 456 zł	78%	-44 056 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	73 666 zł	114	-1.7%	50 577 zł	79%	-39 755 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	67 449 zł	132	+0.3%	57 121 zł	76%	-46 394 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	77 179 zł	105	-2.7%	45 431 zł	81%	-36 913 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	64 289 zł	145	+2.3%	59 072 zł	74%	-50 769 zł	0.488
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	70 504 zł	118	-1.9%	55 278 zł	78%	-42 152 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	76 659 zł	100	-3.8%	48 802 zł	81%	-35 584 zł	0.519
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	75 756 zł	103	-4.3%	49 660 zł	81%	-36 429 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	62 297 zł	123	-0.2%	69 410 zł	75%	-47 209 zł	0.544
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	65 474 zł	110	-2.2%	67 377 zł	77%	-42 870 zł	0.560
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	68 910 zł	101	-3.2%	62 379 zł	78%	-40 060 zł	0.566
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	59 253 zł	128	-0.2%	73 926 zł	74%	-49 514 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 011 zł	141	+1.8%	76 031 zł	71%	-53 927 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	62 389 zł	114	-2.4%	71 930 zł	76%	-45 235 zł	0.584

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.00 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.