HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bledzew

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3852 mieszkańcówdochody własne 7922 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.2% do 0.97%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.31% do 32.44%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka99 275 zł133-10.9%19 823 zł66%-77 793 zł0.235
●RozwójProgramPodwyżka103 601 zł121-12.7%15 073 zł68%-73 043 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka95 859 zł124-13.1%31 396 zł66%-76 616 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka107 679 zł109-14.4%10 579 zł70%-68 549 zł0.362
RozwójProgramBez zmian87 464 zł121-10.9%58 583 zł64%-75 818 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian83 151 zł133-9.1%63 115 zł63%-80 551 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka100 164 zł112-14.8%26 708 zł68%-71 889 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian91 530 zł109-12.7%54 304 zł66%-71 340 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka92 552 zł116-14.4%40 533 zł66%-77 473 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian80 212 zł124-11.3%75 196 zł63%-79 266 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian84 504 zł112-13.1%70 688 zł64%-74 555 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka111 976 zł96-16.3%5769 zł71%-63 739 zł0.483
RozwójProgramObniżka75 520 zł121-9.5%92 214 zł62%-77 867 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka96 867 zł104-16.1%36 003 zł67%-72 734 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka104 222 zł100-16.6%22 440 zł70%-67 417 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian95 812 zł96-14.6%49 765 zł68%-66 551 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka79 577 zł109-11.3%87 945 zł64%-73 401 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian77 193 zł116-12.7%83 686 zł62%-80 047 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka71 216 zł133-7.7%96 736 zł61%-82 588 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian88 550 zł100-14.8%66 431 zł66%-70 100 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka83 848 zł96-13.3%83 564 zł66%-68 627 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian81 495 zł104-14.4%79 167 zł64%-75 324 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka72 914 zł112-11.8%103 385 zł62%-76 525 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka68 630 zł124-10.0%107 883 zł60%-81 223 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka100 934 zł92-17.8%31 724 zł68%-68 249 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka76 950 zł100-13.5%99 138 zł64%-72 081 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian99 995 zł83-16.6%45 653 zł71%-61 883 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka108 497 zł87-18.4%17 901 zł72%-62 632 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian92 809 zł87-16.7%62 034 zł68%-65 336 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian85 550 zł92-16.1%74 901 zł66%-70 857 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka65 826 zł116-11.3%115 818 zł60%-81 949 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka116 174 zł83-18.2%1150 zł74%-59 052 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka88 020 zł83-15.3%79 555 zł68%-63 974 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka70 119 zł104-13.1%111 309 zł61%-77 238 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka81 198 zł87-15.4%94 987 zł66%-67 332 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka74 164 zł92-14.8%107 052 zł64%-72 783 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka105 221 zł79-19.6%27 170 zł71%-63 449 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian89 820 zł79-18.0%70 456 zł67%-66 077 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian96 970 zł74-18.7%58 035 zł71%-60 693 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka112 672 zł74-20.3%13 637 zł74%-57 970 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka78 423 zł79-16.7%102 852 zł65%-68 018 zł0.739
Głębokie cięcieBez zmianObniżka85 348 zł74-17.4%90 998 zł67%-62 704 zł0.740
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian93 992 zł66-19.9%66 446 zł70%-61 420 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka109 407 zł66-21.5%22 795 zł73%-58 771 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka82 584 zł66-18.7%98 853 zł67%-63 376 zł0.832

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 338 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.37 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.