HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Lubiszyn

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7194 mieszkańcówdochody własne 9446 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.55% do 1.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.24% do 35.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka169 109 zł133+9.5%20 504 zł73%-72 131 zł0.207
●RozwójProgramPodwyżka173 693 zł121+7.3%15 543 zł74%-67 170 zł0.260
Szeroki programBez zmianPodwyżka163 591 zł124+6.8%39 193 zł72%-71 118 zł0.316
●Bez zmianProgramPodwyżka178 022 zł109+5.2%10 844 zł77%-62 471 zł0.358
RozwójProgramBez zmian150 946 zł121+9.5%79 747 zł72%-71 055 zł0.359
●Szeroki programProgramBez zmian146 375 zł133+11.7%84 586 zł70%-76 002 zł0.362
RozwójBez zmianPodwyżka168 150 zł112+4.7%34 368 zł74%-66 184 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka158 962 zł116+5.2%52 494 zł72%-72 111 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian155 263 zł109+7.3%75 169 zł73%-66 371 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian141 513 zł124+8.9%102 873 zł70%-74 850 zł0.434
RozwójBez zmianBez zmian146 060 zł112+6.8%98 062 zł72%-69 932 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka163 530 zł104+3.1%47 659 zł74%-67 166 zł0.479
RozwójProgramObniżka134 097 zł121+11.1%128 411 zł69%-73 924 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka182 612 zł96+2.9%5806 zł79%-57 433 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka172 455 zł100+2.6%29 804 zł76%-61 513 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian159 837 zł96+5.0%70 281 zł75%-61 352 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka138 405 zł109+8.9%123 843 zł72%-69 250 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka129 535 zł133+13.3%133 240 zł68%-78 859 zł0.504
Szeroki programWstrzymanieBez zmian137 278 zł116+7.3%115 121 zł69%-75 752 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian150 353 zł100+4.7%93 511 zł73%-65 275 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian141 834 zł104+5.2%110 300 zł72%-70 822 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka142 968 zł96+6.6%119 255 zł72%-64 245 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka125 162 zł124+10.6%150 201 zł68%-77 606 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka129 699 zł112+8.4%145 400 zł69%-72 698 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka167 844 zł92+1.1%43 084 zł75%-62 483 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka133 983 zł100+6.3%140 878 zł71%-68 053 zł0.598
Głębokie cięcieProgramBez zmian164 303 zł83+2.6%65 976 zł78%-56 460 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka177 016 zł87+0.4%24 930 zł79%-56 506 zł0.604
Szeroki programWstrzymanieObniżka121 220 zł116+8.9%161 663 zł67%-78 440 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian146 136 zł92+3.1%105 739 zł72%-66 154 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian154 898 zł87+2.4%88 868 zł75%-60 287 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka187 092 zł83+0.6%982 zł79%-52 523 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka125 766 zł104+6.8%156 852 zł68%-73 521 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka147 423 zł83+4.2%115 019 zł74%-59 366 zł0.638
OgraniczenieBez zmianObniżka138 517 zł87+4.0%136 569 zł72%-63 079 zł0.666
Bez zmianWstrzymanieObniżka130 059 zł92+4.7%152 300 zł70%-68 865 zł0.681
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka172 417 zł79-1.1%38 197 zł78%-57 462 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian150 693 zł79+0.9%101 040 zł74%-61 152 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian159 337 zł74+0.1%84 647 zł77%-55 426 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka181 469 zł74-1.9%20 453 zł79%-51 627 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka134 605 zł79+2.4%147 953 zł72%-63 877 zł0.755
Głębokie cięcieBez zmianObniżka142 945 zł74+1.6%132 358 zł74%-58 230 zł0.757
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian155 142 zł66-1.4%96 809 zł77%-56 278 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka176 881 zł66-3.4%33 670 zł79%-52 570 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka139 043 zł66+0.1%143 732 zł74%-59 015 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 360 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.