HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bogdaniec

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7171 mieszkańcówdochody własne 8634 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.39% do 0.65%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.35% do 34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka137 856 zł133+5.8%19 463 zł72%-63 875 zł0.217
●RozwójProgramPodwyżka142 253 zł121+3.7%14 741 zł75%-59 153 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka133 362 zł124+3.2%34 469 zł72%-62 890 zł0.322
●Bez zmianProgramPodwyżka146 400 zł109+1.7%10 276 zł77%-54 688 zł0.359
RozwójProgramBez zmian122 702 zł121+5.8%67 565 zł72%-62 915 zł0.363
●Szeroki programProgramBez zmian118 316 zł133+8.0%72 202 zł70%-67 624 zł0.370
RozwójBez zmianPodwyżka137 736 zł112+1.2%29 845 zł75%-58 193 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian126 837 zł109+3.7%63 184 zł72%-58 464 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka129 415 zł116+1.7%45 413 zł72%-63 787 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian114 390 zł124+5.3%86 925 zł70%-66 506 zł0.439
RozwójBez zmianBez zmian118 753 zł112+3.2%82 314 zł71%-61 823 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka133 798 zł104-0.3%40 779 zł73%-59 080 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka150 773 zł96-0.5%5531 zł79%-49 930 zł0.483
RozwójProgramObniżka108 225 zł121+7.4%107 641 zł68%-65 692 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka141 861 zł100-0.8%25 475 zł76%-53 753 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian131 195 zł96+1.5%58 530 zł75%-53 723 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka112 352 zł109+5.3%103 269 zł71%-61 250 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian110 786 zł116+3.7%96 992 zł68%-67 316 zł0.508
●Szeroki programProgramObniżka103 848 zł133+9.6%112 268 zł68%-70 391 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian122 867 zł100+1.2%77 957 zł72%-57 396 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian115 157 zł104+1.7%92 371 zł71%-62 622 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka116 700 zł96+3.0%98 820 zł72%-56 522 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka100 345 zł124+6.9%125 889 zł67%-69 175 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka104 699 zł112+4.8%121 287 zł68%-64 502 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka137 932 zł92-2.3%36 400 zł76%-54 630 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka108 804 zł100+2.7%116 940 zł71%-60 086 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian135 453 zł83-0.8%54 382 zł78%-49 099 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka146 208 zł87-3.0%20 834 zł78%-49 024 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian119 279 zł92-0.3%88 005 zł72%-58 186 zł0.613
OgraniczenieBez zmianBez zmian127 199 zł87-1.0%73 466 zł75%-52 685 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka96 995 zł116+5.3%135 302 zł66%-69 920 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka155 045 zł83-2.8%956 zł79%-45 345 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka101 358 zł104+3.2%130 690 zł68%-65 237 zł0.631
Głębokie cięcieProgramObniżka120 947 zł83+0.7%94 784 zł74%-51 910 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka113 126 zł87+0.5%112 752 zł72%-55 386 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka105 471 zł92+1.2%126 334 zł70%-60 811 zł0.676
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka142 290 zł79-4.4%31 746 zł78%-49 888 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian123 623 zł79-2.5%83 443 zł74%-53 461 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian131 432 zł74-3.3%69 443 zł78%-48 088 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka150 455 zł74-5.2%16 542 zł79%-44 412 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka109 803 zł79-1.0%122 073 zł72%-56 099 zł0.749
Głębokie cięcieBez zmianObniżka117 349 zł74-1.8%108 738 zł75%-50 802 zł0.751
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian127 866 zł66-4.7%79 411 zł77%-48 853 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka146 547 zł66-6.6%27 388 zł79%-45 263 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka114 036 zł66-3.3%118 050 zł73%-51 503 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 344 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 83% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.