HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kostrzyn nad Odrą

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy17 428 mieszkańcówdochody własne 11 577 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.33% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.14% do 36.66%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka216 621 zł133+0.6%23 349 zł73%-90 935 zł0.197
●RozwójProgramPodwyżka221 809 zł121-1.4%17 689 zł74%-85 275 zł0.256
Szeroki programBez zmianPodwyżka209 189 zł124-1.9%48 144 zł72%-90 052 zł0.310
●Szeroki programProgramBez zmian187 864 zł133+2.6%105 665 zł70%-95 650 zł0.353
RozwójProgramBez zmian193 037 zł121+0.6%100 158 zł72%-90 009 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka226 730 zł109-3.4%12 307 zł76%-79 893 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka214 347 zł112-3.8%42 652 zł74%-84 426 zł0.385
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka203 142 zł116-3.4%65 337 zł72%-91 468 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian197 941 zł109-1.4%94 925 zł72%-84 646 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian181 263 zł124+0.1%129 528 zł70%-94 596 zł0.430
RozwójBez zmianBez zmian186 405 zł112-1.9%124 054 zł72%-88 989 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka208 313 zł104-5.3%59 831 zł73%-85 827 zł0.478
RozwójProgramObniżka171 720 zł121+2.1%162 362 zł69%-93 503 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka232 032 zł96-5.5%6442 zł78%-74 028 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka219 238 zł100-5.8%37 435 zł76%-79 077 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian203 223 zł96-3.5%89 248 zł74%-78 806 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka166 560 zł133+4.2%167 856 zł68%-99 129 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka176 613 zł109+0.1%157 142 zł71%-88 154 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian175 715 zł116-1.4%145 379 zł69%-95 897 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian191 279 zł100-3.8%118 855 zł72%-83 659 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian180 869 zł104-3.4%139 891 zł71%-90 276 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka160 576 zł124+1.6%190 029 zł68%-97 950 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka181 880 zł96-2.1%151 881 zł72%-82 332 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka165 706 zł112-0.4%184 569 zł69%-92 358 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka213 215 zł92-7.2%54 600 zł75%-80 463 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka170 568 zł100-2.4%179 440 zł70%-87 042 zł0.602
Głębokie cięcieProgramBez zmian208 368 zł83-5.8%84 327 zł76%-73 127 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka224 506 zł87-7.8%31 773 zł78%-73 251 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka155 398 zł116+0.1%204 876 zł67%-99 168 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka237 196 zł83-7.6%849 zł79%-68 326 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian185 755 zł92-5.3%134 678 zł72%-84 932 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian196 527 zł87-5.9%113 503 zł74%-77 858 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka160 540 zł104-1.9%199 402 zł68%-93 561 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka187 010 zł83-4.3%147 026 zł74%-76 671 zł0.642
OgraniczenieBez zmianObniżka175 801 zł87-4.5%174 492 zł72%-81 259 zł0.671
Bez zmianWstrzymanieObniżka165 415 zł92-3.8%194 203 zł70%-88 231 zł0.686
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka218 499 zł79-9.2%48 922 zł77%-74 618 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian191 018 zł79-7.3%129 250 zł73%-79 112 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian201 638 zł74-8.1%108 666 zł76%-72 216 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka229 636 zł74-9.9%26 609 zł79%-67 586 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka170 662 zł79-5.9%189 233 zł72%-82 430 zł0.761
Głębokie cięcieBez zmianObniżka180 898 zł74-6.7%169 667 zł73%-75 634 zł0.762
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka223 644 zł66-11.3%43 687 zł79%-68 936 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian196 144 zł66-9.5%124 399 zł75%-73 453 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka175 774 zł66-8.1%184 395 zł72%-76 788 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 411 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.54 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.