Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gorzowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy74 079 mieszkańcówdochody własne 8901 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności0.14% do 0.83%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-4.22% do 26.39%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	101 820 zł	132	+10.2%	26 153 zł	80%	-42 136 zł	0.267
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	98 433 zł	137	+10.2%	28 498 zł	79%	-44 441 zł	0.292
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	95 554 zł	150	+12.4%	32 837 zł	79%	-48 764 zł	0.303
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	104 634 zł	119	+8.0%	21 888 zł	82%	-37 888 zł	0.309
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	101 212 zł	123	+7.8%	24 325 zł	81%	-40 245 zł	0.328
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	108 412 zł	110	+7.0%	19 040 zł	82%	-35 093 zł	0.336
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	107 351 zł	105	+5.7%	17 777 zł	83%	-33 761 zł	0.386
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	106 448 zł	108	+5.2%	18 623 zł	82%	-34 614 zł	0.393
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	85 234 zł	127	+9.3%	56 657 zł	77%	-46 808 zł	0.447
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	88 194 zł	114	+7.2%	55 285 zł	79%	-42 516 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	82 011 zł	132	+9.3%	61 793 zł	77%	-49 049 zł	0.472
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	91 803 zł	105	+6.1%	49 673 zł	79%	-39 790 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	78 986 zł	145	+11.5%	63 237 zł	74%	-53 415 zł	0.483
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	84 935 zł	118	+7.0%	60 449 zł	78%	-44 810 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	91 056 zł	100	+4.9%	54 009 zł	80%	-38 345 zł	0.521
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	90 151 zł	103	+4.3%	54 869 zł	79%	-39 201 zł	0.529
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	76 304 zł	123	+8.8%	76 445 zł	75%	-49 562 zł	0.547
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	79 352 zł	110	+6.7%	74 896 zł	77%	-45 236 zł	0.564
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	82 878 zł	101	+5.6%	69 456 zł	78%	-42 539 zł	0.569
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	73 165 zł	128	+8.8%	81 409 zł	74%	-51 774 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	70 052 zł	141	+11.0%	83 030 zł	71%	-56 173 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	76 175 zł	114	+6.4%	79 890 zł	76%	-47 501 zł	0.588

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 59% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.