HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gorzowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy74 079 mieszkańcówdochody własne 8901 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.14% do 0.83%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.22% do 26.39%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne101 820 zł132+10.2%26 153 zł80%-42 136 zł0.267
●RozwójDoinwestowanieAktywne98 433 zł137+10.2%28 498 zł79%-44 441 zł0.292
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne95 554 zł150+12.4%32 837 zł79%-48 764 zł0.303
●RozwójBez zmianAktywne104 634 zł119+8.0%21 888 zł82%-37 888 zł0.309
Bez zmianDoinwestowanieAktywne101 212 zł123+7.8%24 325 zł81%-40 245 zł0.328
●Szeroki programOgraniczenieAktywne108 412 zł110+7.0%19 040 zł82%-35 093 zł0.336
Bez zmianBez zmianAktywne107 351 zł105+5.7%17 777 zł83%-33 761 zł0.386
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne106 448 zł108+5.2%18 623 zł82%-34 614 zł0.393
●RozwójOgraniczenieAktywne111 144 zł97+4.9%14 869 zł85%-30 937 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian85 234 zł127+9.3%56 657 zł77%-46 808 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian88 194 zł114+7.2%55 285 zł79%-42 516 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian82 011 zł132+9.3%61 793 zł77%-49 049 zł0.472
Szeroki programOgraniczenieBez zmian91 803 zł105+6.1%49 673 zł79%-39 790 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne112 498 zł90+3.1%12 177 zł86%-28 230 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian78 986 zł145+11.5%63 237 zł74%-53 415 zł0.483
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne111 582 zł93+2.6%13 037 zł85%-29 098 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian84 935 zł118+7.0%60 449 zł78%-44 810 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne113 782 zł83+2.6%10 837 zł87%-26 898 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian91 056 zł100+4.9%54 009 zł80%-38 345 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian90 151 zł103+4.3%54 869 zł79%-39 201 zł0.529
RozwójOgraniczenieBez zmian94 681 zł92+4.0%48 392 zł82%-35 590 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja76 304 zł123+8.8%76 445 zł75%-49 562 zł0.547
RozwójBez zmianRezygnacja79 352 zł110+6.7%74 896 zł77%-45 236 zł0.564
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja82 878 zł101+5.6%69 456 zł78%-42 539 zł0.569
RozwójDoinwestowanieRezygnacja73 165 zł128+8.8%81 409 zł74%-51 774 zł0.572
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja70 052 zł141+11.0%83 030 zł71%-56 173 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian96 184 zł85+2.3%48 529 zł82%-32 836 zł0.588
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja76 175 zł114+6.4%79 890 zł76%-47 501 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne117 545 zł75+0.6%6689 zł89%-22 811 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian95 266 zł88+1.8%49 403 zł82%-33 707 zł0.595
Bez zmianBez zmianRezygnacja82 301 zł96+4.3%73 446 zł79%-41 032 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian97 466 zł78+1.8%47 203 zł83%-31 507 zł0.616
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja81 396 zł99+3.8%74 306 zł78%-41 887 zł0.616
RozwójOgraniczenieRezygnacja85 844 zł88+3.5%67 998 zł79%-38 305 zł0.618
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne118 817 zł68+0.1%5364 zł90%-21 493 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja87 433 zł81+1.8%67 961 zł81%-35 518 zł0.663
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja86 515 zł84+1.3%68 835 zł80%-36 388 zł0.670
LikwidacjaBez zmianBez zmian101 213 zł70-0.2%43 158 zł85%-27 438 zł0.674
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja88 715 zł74+1.3%66 635 zł82%-34 188 zł0.688
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian102 483 zł63-0.7%41 846 zł86%-26 123 zł0.707
LikwidacjaBez zmianRezygnacja92 466 zł66-0.7%62 585 zł83%-30 115 zł0.738
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne123 757 zł53-2.4%0 zł95%-16 196 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja93 736 zł59-1.2%61 273 zł84%-28 799 zł0.768
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian107 404 zł48-3.2%36 827 zł89%-20 845 zł0.808
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja98 661 zł44-3.7%56 283 zł87%-23 517 zł0.860

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 59% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.