HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bojszowy

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8646 mieszkańcówdochody własne 7108 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.41% do 2.44%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.25% do 28.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka73 406 zł133+20.2%17 524 zł68%-53 379 zł0.254
●RozwójProgramPodwyżka77 357 zł121+17.9%13 298 zł71%-49 153 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka71 163 zł124+17.3%25 126 zł68%-52 221 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka81 067 zł109+15.6%9318 zł73%-45 173 zł0.365
RozwójProgramBez zmian64 685 zł121+20.2%44 570 zł67%-52 070 zł0.378
●Szeroki programProgramBez zmian60 742 zł133+22.6%48 709 zł65%-56 285 zł0.399
RozwójBez zmianPodwyżka75 095 zł112+15.0%20 999 zł70%-48 016 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian68 387 zł109+17.9%40 676 zł69%-48 101 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka68 758 zł116+15.6%31 596 zł68%-52 771 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian58 875 zł124+19.6%56 803 zł65%-55 025 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian62 799 zł112+17.3%52 685 zł67%-50 831 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka84 913 zł96+13.1%5147 zł75%-41 002 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka78 787 zł100+12.8%17 115 zł73%-44 057 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka72 697 zł104+13.3%27 461 zł70%-48 559 zł0.488
RozwójProgramObniżka55 313 zł121+22.0%68 748 zł64%-54 223 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian72 222 zł96+15.4%36 610 zł72%-43 942 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka59 008 zł109+19.6%64 861 zł66%-50 262 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian66 482 zł100+15.0%48 811 zł70%-46 882 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian56 696 zł116+17.9%62 730 zł64%-55 508 zł0.518
●Szeroki programProgramObniżka51 376 zł133+24.4%72 881 zł62%-58 431 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka62 835 zł96+17.1%60 834 zł68%-46 113 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian60 626 zł104+15.6%58 604 zł66%-51 306 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka53 705 zł112+19.1%76 183 zł64%-52 909 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka49 788 zł124+21.4%80 294 zł62%-57 096 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka76 395 zł92+11.1%23 571 zł72%-44 592 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka57 382 zł100+16.7%72 316 zł66%-48 968 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian75 977 zł83+12.8%32 869 zł74%-39 876 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka82 611 zł87+10.3%13 062 zł75%-39 910 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 296 zł87+12.5%44 796 zł72%-42 748 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian64 316 zł92+13.3%54 723 zł69%-47 350 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka47 777 zł116+19.6%85 815 zł62%-57 530 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka88 679 zł83+10.6%1121 zł78%-36 924 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka66 584 zł83+14.5%57 246 zł72%-42 056 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka51 701 zł104+17.3%81 697 zł63%-53 335 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka61 188 zł87+14.2%68 483 zł69%-44 844 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka55 384 zł92+15.0%77 823 zł66%-49 387 zł0.660
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka80 228 zł79+8.7%19 508 zł75%-40 435 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian68 138 zł79+10.9%50 673 zł71%-43 206 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian74 031 zł74+10.0%41 221 zł74%-38 706 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka59 198 zł79+12.5%73 935 zł68%-45 253 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka64 916 zł74+11.7%64 915 zł72%-40 810 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka86 357 zł74+7.9%9269 zł78%-35 855 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian71 880 zł66+8.4%47 071 zł74%-39 154 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka83 981 zł66+6.3%15 664 zł78%-36 370 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka62 933 zł66+10.0%70 360 zł71%-41 210 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 305 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.77 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.