HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pszczyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy110 722 mieszkańcówdochody własne 7674 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.37% do 0.55%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.94% do 23.05%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne72 980 zł132+5.9%24 229 zł82%-29 527 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne70 024 zł137+5.9%26 477 zł81%-31 776 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne75 866 zł119+3.9%20 271 zł85%-25 569 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne67 081 zł150+8.1%30 500 zł79%-35 799 zł0.331
Bez zmianDoinwestowanieAktywne72 878 zł123+3.7%22 602 zł83%-27 867 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne79 111 zł110+2.8%17 636 zł86%-22 934 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne78 666 zł105+1.6%16 449 zł87%-21 721 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne77 712 zł108+1.1%17 352 zł86%-22 626 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 926 zł97+0.8%13 759 zł89%-19 057 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 986 zł127+5.1%45 782 zł79%-34 381 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian62 990 zł114+3.0%43 727 zł81%-30 377 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian57 162 zł132+5.1%49 837 zł78%-36 566 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian66 097 zł105+2.0%39 311 zł82%-27 811 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne83 423 zł90-0.9%11 288 zł91%-16 569 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 458 zł93-1.4%12 204 zł91%-17 487 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian60 132 zł118+2.8%47 813 zł79%-32 611 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian54 102 zł145+7.2%51 954 zł76%-40 635 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian65 906 zł100+0.8%41 763 zł83%-26 482 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 658 zł83-1.4%10 004 zł94%-15 287 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 950 zł103+0.3%42 680 zł82%-27 390 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian69 030 zł92-0.0%37 335 zł85%-23 887 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 997 zł123+4.6%59 671 zł77%-37 177 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja56 072 zł110+2.5%57 489 zł79%-33 138 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja59 113 zł101+1.5%53 195 zł81%-30 601 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja50 241 zł128+4.6%63 602 zł76%-39 331 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja53 281 zł114+2.3%61 451 zł78%-35 342 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 110 zł141+6.7%65 847 zł73%-43 435 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 647 zł85-1.7%36 716 zł86%-21 349 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian69 679 zł88-2.2%37 646 zł85%-22 269 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne88 094 zł75-3.4%6226 zł96%-11 545 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja59 058 zł96+0.3%55 397 zł81%-29 209 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja58 102 zł99-0.2%56 314 zł81%-30 116 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja62 116 zł88-0.5%51 092 zł83%-26 643 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 879 zł78-2.2%35 446 zł87%-20 069 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 318 zł68-3.8%4955 zł96%-10 282 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 802 zł81-2.2%50 346 zł84%-24 071 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 835 zł84-2.7%51 276 zł83%-24 991 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian75 301 zł70-4.1%31 764 zł91%-16 313 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja65 035 zł74-2.7%49 076 zł85%-22 791 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian76 523 zł63-4.6%30 506 zł92%-15 046 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 461 zł66-4.6%45 390 zł87%-19 031 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 895 zł53-6.2%0 zł99%-5398 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 682 zł59-5.1%44 132 zł88%-17 764 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian81 084 zł48-7.0%25 824 zł96%-10 117 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja74 247 zł44-7.4%39 456 zł95%-12 830 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.26 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 53% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.