Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Jaworzno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy86 075 mieszkańcówdochody własne 9753 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.55% do -0.12%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.02% do 15.3%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	61 435 zł	132	-3.4%	27 593 zł	97%	-11 616 zł	0.293
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	58 178 zł	137	-3.4%	30 486 zł	95%	-14 500 zł	0.318
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	64 771 zł	119	-5.4%	23 389 zł	99%	-7409 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	54 769 zł	150	-1.5%	34 768 zł	92%	-18 791 zł	0.337
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	61 465 zł	123	-5.5%	26 384 zł	98%	-10 361 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	68 521 zł	110	-6.3%	19 876 zł	99%	-3899 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	67 988 zł	105	-7.4%	19 361 zł	99%	-3349 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	67 137 zł	108	-7.9%	20 144 zł	99%	-4133 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	47 190 zł	127	-4.2%	45 602 zł	90%	-20 799 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	50 653 zł	114	-6.1%	42 352 zł	93%	-16 510 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	44 081 zł	132	-4.2%	49 372 zł	87%	-23 578 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	54 250 zł	105	-7.1%	37 976 zł	95%	-13 111 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	47 494 zł	118	-6.3%	46 180 zł	91%	-19 357 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	40 544 zł	145	-2.3%	52 705 zł	85%	-27 951 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	53 998 zł	100	-8.2%	39 238 zł	96%	-12 367 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	53 144 zł	103	-8.6%	40 032 zł	95%	-13 155 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	39 419 zł	123	-4.7%	56 698 zł	86%	-26 017 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	42 961 zł	110	-6.6%	53 340 zł	88%	-21 670 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	46 486 zł	101	-7.5%	49 079 zł	91%	-18 322 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 384 zł	128	-4.7%	60 366 zł	83%	-28 745 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 875 zł	114	-6.8%	57 068 zł	86%	-24 467 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	32 769 zł	141	-2.8%	63 806 zł	81%	-33 175 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 319 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.05 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 8% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.