HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Jaworzno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy86 075 mieszkańcówdochody własne 9753 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.55% do -0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.02% do 15.3%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 435 zł132-3.4%27 593 zł97%-11 616 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 178 zł137-3.4%30 486 zł95%-14 500 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne64 771 zł119-5.4%23 389 zł99%-7409 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne54 769 zł150-1.5%34 768 zł92%-18 791 zł0.337
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 465 zł123-5.5%26 384 zł98%-10 361 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 521 zł110-6.3%19 876 zł99%-3899 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne67 988 zł105-7.4%19 361 zł99%-3349 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 137 zł108-7.9%20 144 zł99%-4133 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne71 764 zł97-8.2%15 774 zł100%203 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian47 190 zł127-4.2%45 602 zł90%-20 799 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian50 653 zł114-6.1%42 352 zł93%-16 510 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 081 zł132-4.2%49 372 zł87%-23 578 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian54 250 zł105-7.1%37 976 zł95%-13 111 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 560 zł90-9.7%13 237 zł100%2764 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 694 zł93-10.2%14 037 zł100%1963 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 494 zł118-6.3%46 180 zł91%-19 357 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian40 544 zł145-2.3%52 705 zł85%-27 951 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian53 998 zł100-8.2%39 238 zł96%-12 367 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 894 zł83-10.2%11 837 zł100%4163 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian53 144 zł103-8.6%40 032 zł95%-13 155 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 622 zł92-8.9%34 829 zł98%-8926 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja39 419 zł123-4.7%56 698 zł86%-26 017 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja42 961 zł110-6.6%53 340 zł88%-21 670 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja46 486 zł101-7.5%49 079 zł91%-18 322 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja36 384 zł128-4.7%60 366 zł83%-28 745 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja39 875 zł114-6.8%57 068 zł86%-24 467 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja32 769 zł141-2.8%63 806 zł81%-33 175 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 548 zł85-10.5%33 254 zł99%-6279 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian58 680 zł88-10.9%34 074 zł99%-7083 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 020 zł75-12.0%7241 zł100%8748 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja46 384 zł96-8.6%50 186 zł92%-17 472 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 531 zł99-9.1%50 989 zł91%-18 259 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja49 936 zł88-9.4%45 903 zł94%-14 080 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 880 zł78-10.9%31 874 zł99%-4883 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne80 340 zł68-12.4%5857 zł100%10 131 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja51 939 zł81-10.9%44 234 zł97%-11 377 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja51 071 zł84-11.4%45 053 zł96%-12 181 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 987 zł70-12.7%27 431 zł100%-318 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 271 zł74-11.4%42 853 zł98%-9981 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 305 zł63-13.1%26 066 zł100%1062 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 383 zł66-13.1%38 405 zł99%-5410 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 678 zł53-14.6%0 zł100%15 977 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 702 zł59-13.6%37 040 zł99%-4030 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 623 zł48-15.3%20 523 zł100%6885 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 025 zł44-15.7%31 468 zł100%1799 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 319 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.05 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 8% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.