HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbrowa Górnicza

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy112 408 mieszkańcówdochody własne 10 793 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.48% do -0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.02% do 19.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka69 593 zł133-5.2%21 757 zł79%-46 431 zł0.253
●RozwójProgramPodwyżka74 624 zł121-7.1%16 297 zł82%-40 980 zł0.283
Szeroki programBez zmianPodwyżka66 387 zł124-7.5%28 744 zł78%-46 690 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka79 391 zł109-8.9%11 110 zł84%-35 802 zł0.366
RozwójProgramBez zmian58 413 zł121-5.2%44 563 zł77%-48 817 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian53 398 zł133-3.3%49 902 zł74%-54 250 zł0.395
RozwójBez zmianPodwyżka71 389 zł112-9.4%23 367 zł81%-41 270 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian63 164 zł109-7.1%39 496 zł79%-43 657 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka62 884 zł116-8.9%34 798 zł77%-48 681 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian50 688 zł124-5.7%56 439 zł73%-54 246 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian55 675 zł112-7.5%51 131 zł76%-48 845 zł0.467
RozwójProgramObniżka46 440 zł121-3.8%65 732 zł73%-54 597 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka84 512 zł96-10.9%5478 zł86%-30 181 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian68 265 zł96-9.1%34 012 zł82%-38 060 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka51 180 zł109-5.7%60 677 zł75%-49 451 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka76 128 zł100-11.2%18 306 zł83%-36 123 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka67 899 zł104-10.8%29 459 zł80%-43 247 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian60 398 zł100-9.4%46 094 zł78%-43 716 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka41 437 zł133-1.8%71 057 zł68%-60 016 zł0.520
Szeroki programWstrzymanieBez zmian47 488 zł116-7.1%62 043 zł73%-56 070 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka56 266 zł96-7.7%55 210 zł77%-43 871 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian52 486 zł104-8.9%56 723 zł75%-50 655 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka44 069 zł112-6.1%71 674 zł72%-54 431 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka39 095 zł124-4.2%76 968 zł68%-59 818 zł0.559
Bez zmianBez zmianObniżka48 781 zł100-8.0%66 649 zł75%-49 316 zł0.579
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka72 650 zł92-12.5%24 392 zł82%-38 086 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian73 236 zł83-11.2%28 937 zł84%-32 614 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka81 217 zł87-13.2%12 836 zł86%-30 538 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 467 zł87-11.4%40 647 zł81%-38 155 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian57 221 zł92-10.8%51 673 zł77%-45 512 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka36 118 zł116-5.7%82 195 zł66%-61 519 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka61 223 zł83-9.9%50 344 zł80%-38 442 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka89 501 zł83-13.0%0 zł89%-24 713 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 104 zł104-7.5%76 888 zł70%-56 118 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka53 836 zł87-10.0%61 248 zł77%-43 772 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka45 828 zł92-9.4%71 851 zł73%-50 989 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka77 754 zł79-14.5%18 905 zł85%-32 483 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian62 305 zł79-12.7%46 208 zł80%-39 933 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian70 407 zł74-13.4%35 813 zł84%-32 744 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 897 zł79-11.4%66 403 zł76%-45 428 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka58 761 zł74-12.1%56 592 zł80%-38 377 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka86 176 zł74-15.2%7721 zł89%-25 105 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian67 259 zł66-14.7%41 228 zł83%-34 506 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka82 727 zł66-16.5%13 641 zł87%-27 033 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka55 837 zł66-13.4%61 632 zł79%-40 017 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 398 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.90 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.