HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Dąbrowa Górnicza

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy112 408 mieszkańcówdochody własne 10 793 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.48% do -0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.02% do 19.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne69 366 zł132-4.7%29 847 zł79%-45 864 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne65 856 zł137-4.7%32 630 zł78%-48 646 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne72 803 zł119-6.6%25 147 zł81%-41 164 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne62 338 zł150-2.8%37 423 zł76%-53 439 zł0.328
Bez zmianDoinwestowanieAktywne69 238 zł123-6.8%28 056 zł80%-44 024 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne76 904 zł110-7.5%21 630 zł83%-37 647 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne76 108 zł105-8.7%20 650 zł83%-36 629 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne75 306 zł108-9.1%21 378 zł82%-37 358 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne80 239 zł97-9.4%17 046 zł85%-33 063 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian53 374 zł127-5.5%54 149 zł74%-53 079 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian56 953 zł114-7.4%51 432 zł76%-48 315 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 028 zł132-5.5%58 765 zł73%-55 773 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 884 zł105-8.3%46 118 zł78%-44 894 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne82 064 zł90-10.9%14 099 zł86%-30 091 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne81 246 zł93-11.4%14 846 zł86%-30 839 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 369 zł145-3.6%61 572 zł70%-60 629 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 550 zł118-7.5%56 104 zł75%-51 087 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian60 398 zł100-9.4%48 856 zł78%-43 716 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne83 446 zł83-11.4%12 646 zł86%-28 639 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian59 594 zł103-9.9%49 604 zł78%-44 449 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian64 361 zł92-10.1%43 514 zł80%-40 245 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 627 zł123-6.0%69 868 zł72%-57 338 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja48 293 zł110-7.8%67 005 zł73%-52 525 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 144 zł101-8.8%61 830 zł75%-49 145 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 363 zł128-6.0%74 345 zł68%-59 989 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 971 zł114-8.0%71 539 zł72%-55 255 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 616 zł141-4.0%77 298 zł66%-64 894 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 331 zł85-11.7%42 479 zł82%-37 205 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian65 510 zł88-12.1%43 245 zł81%-37 956 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne87 896 zł75-13.2%7690 zł90%-23 694 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 824 zł96-9.9%64 284 zł76%-47 878 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 020 zł99-10.3%65 032 zł75%-48 611 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 708 zł88-10.6%59 079 zł77%-44 448 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian67 710 zł78-12.1%41 045 zł82%-35 756 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 263 zł68-13.6%6255 zł91%-22 260 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 763 zł81-12.1%57 901 zł79%-41 360 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 943 zł84-12.5%58 667 zł78%-42 111 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian72 140 zł70-13.9%36 239 zł85%-30 834 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 143 zł74-12.5%56 467 zł79%-39 911 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 504 zł63-14.3%34 823 zł86%-29 403 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja63 578 zł66-14.3%51 654 zł82%-34 983 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne94 961 zł53-15.8%0 zł96%-16 017 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 942 zł59-14.7%50 237 zł83%-33 551 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian79 179 zł48-16.5%28 933 zł89%-23 186 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 623 zł44-16.9%44 333 zł86%-27 327 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 336 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.90 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.