HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat będziński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy143 640 mieszkańcówdochody własne 7535 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.79% do -0.19%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.77% do 17.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne48 874 zł132+0.0%23 983 zł87%-19 326 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne51 963 zł119-2.0%20 127 zł90%-15 470 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne46 124 zł137+0.0%26 322 zł85%-21 665 zł0.334
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne49 177 zł123-2.2%22 548 zł88%-17 858 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne54 998 zł110-2.9%17 408 zł94%-12 751 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne42 979 zł150+2.0%30 242 zł82%-25 585 zł0.358
Bez zmianBez zmianAktywne54 963 zł105-4.1%16 407 zł94%-11 724 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne54 007 zł108-4.6%17 314 zł94%-12 632 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne58 016 zł97-4.9%13 633 zł97%-8976 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian38 013 zł127-0.8%39 180 zł82%-25 102 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian41 202 zł114-2.7%36 400 zł85%-21 191 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian44 117 zł105-3.7%32 714 zł86%-18 549 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian35 378 zł132-0.8%42 508 zł80%-27 368 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne59 716 zł90-6.5%11 260 zł98%-6586 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian38 530 zł118-2.9%39 766 zł83%-23 507 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne58 749 zł93-7.0%12 179 zł98%-7506 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian32 133 zł145+1.2%45 350 zł76%-31 342 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian44 301 zł100-4.9%33 717 zł88%-17 390 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne60 949 zł83-7.0%9979 zł99%-5306 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian43 343 zł103-5.3%34 636 zł86%-18 300 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian47 236 zł92-5.6%30 012 zł90%-14 718 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja32 141 zł123-1.3%48 781 zł78%-28 379 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja35 391 zł110-3.2%45 908 zł81%-24 429 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja38 250 zł101-4.2%42 310 zł84%-21 821 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja29 564 zł128-1.3%52 020 zł75%-30 611 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja32 776 zł114-3.4%49 186 zł79%-26 711 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian49 037 zł85-7.2%28 672 zł93%-12 270 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja26 257 zł141+0.7%54 955 zł73%-34 624 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja38 551 zł96-5.3%43 133 zł85%-20 590 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian48 068 zł88-7.7%29 604 zł92%-13 193 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne64 383 zł75-8.8%6211 zł100%-1583 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja37 593 zł99-5.8%44 052 zł84%-21 500 zł0.596
RozwójOgraniczenieRezygnacja41 430 zł88-6.1%39 515 zł86%-17 951 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian50 268 zł78-7.7%27 404 zł94%-10 993 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne65 605 zł68-9.3%4943 zł100%-322 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja43 291 zł81-7.7%38 084 zł89%-15 466 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja42 322 zł84-8.2%39 015 zł88%-16 388 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian53 689 zł70-9.5%23 723 zł98%-7247 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja44 522 zł74-8.2%36 815 zł90%-14 188 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian54 908 zł63-10.0%22 466 zł98%-5983 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja47 946 zł66-10.0%33 130 zł94%-10 438 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja49 166 zł59-10.5%31 873 zł96%-9173 zł0.749
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne70 179 zł53-11.5%0 zł100%4566 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian59 467 zł48-12.2%17 746 zł100%-1065 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja53 729 zł44-12.7%27 135 zł99%-4251 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 280 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.21 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.