HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Rybnik

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy129 817 mieszkańcówdochody własne 10 963 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2% do 0.4%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.01% do 28.83%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne120 947 zł132-3.1%30 927 zł71%-81 617 zł0.258
●RozwójDoinwestowanieAktywne116 977 zł137-3.1%33 468 zł70%-84 142 zł0.282
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne113 877 zł150-1.1%38 613 zł69%-89 303 zł0.289
●RozwójBez zmianAktywne123 965 zł119-5.0%25 865 zł73%-76 550 zł0.304
Bez zmianDoinwestowanieAktywne119 943 zł123-5.2%28 527 zł72%-79 160 zł0.322
●Szeroki programOgraniczenieAktywne128 539 zł110-6.0%22 574 zł74%-73 263 zł0.332
Bez zmianBez zmianAktywne126 852 zł105-7.1%21 012 zł74%-71 658 zł0.384
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne126 057 zł108-7.6%21 726 zł74%-72 374 zł0.390
●RozwójOgraniczenieAktywne131 453 zł97-7.9%17 626 zł76%-68 316 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian100 319 zł127-3.9%73 584 zł67%-85 915 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian103 515 zł114-5.8%72 979 zł69%-80 811 zł0.470
RozwójDoinwestowanieBez zmian96 550 zł132-3.9%80 345 zł66%-88 378 zł0.470
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian93 272 zł145-1.9%81 041 zł65%-93 576 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian107 882 zł105-6.7%65 510 zł70%-77 595 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne132 854 zł90-9.4%14 341 zł77%-65 002 zł0.482
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne132 042 zł93-9.9%15 074 zł76%-65 737 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian99 693 zł118-6.0%79 779 zł67%-83 358 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne134 242 zł83-9.9%12 874 zł77%-63 537 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian106 581 zł100-7.9%72 499 zł70%-75 881 zł0.523
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian105 782 zł103-8.3%73 242 zł70%-76 601 zł0.530
RozwójOgraniczenieBez zmian110 975 zł92-8.6%65 019 zł72%-72 609 zł0.538
Szeroki programBez zmianRezygnacja89 128 zł123-4.4%101 887 zł65%-88 676 zł0.550
RozwójBez zmianRezygnacja92 432 zł110-6.3%101 035 zł66%-83 537 zł0.569
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja96 698 zł101-7.2%93 806 zł68%-80 347 zł0.574
RozwójDoinwestowanieRezygnacja85 461 zł128-4.4%108 407 zł64%-91 110 zł0.575
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja82 076 zł141-2.4%109 350 zł63%-96 343 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian112 558 zł85-10.2%66 087 zł73%-69 253 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne138 729 zł75-11.7%7816 zł79%-58 491 zł0.593
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja88 710 zł114-6.5%107 596 zł65%-86 057 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian111 743 zł88-10.6%66 848 zł73%-69 991 zł0.596
Bez zmianBez zmianRezygnacja95 603 zł96-8.3%100 310 zł68%-78 573 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian113 943 zł78-10.6%64 648 zł74%-67 791 zł0.619
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja94 805 zł99-8.8%101 053 zł68%-79 292 zł0.621
RozwójOgraniczenieRezygnacja99 898 zł88-9.1%93 068 zł70%-75 327 zł0.624
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne140 102 zł68-12.1%6367 zł79%-57 043 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja101 586 zł81-10.6%93 891 zł71%-71 937 zł0.669
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja100 772 zł84-11.1%94 652 zł70%-72 675 zł0.675
LikwidacjaBez zmianBez zmian118 410 zł70-12.4%59 813 zł76%-62 768 zł0.677
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja102 972 zł74-11.1%92 452 zł71%-70 475 zł0.694
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian119 780 zł63-12.8%58 391 zł76%-61 325 zł0.709
LikwidacjaBez zmianRezygnacja107 444 zł66-12.8%87 611 zł74%-65 446 zł0.744
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne145 841 zł53-14.3%0 zł80%-50 690 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja108 814 zł59-13.3%86 189 zł74%-64 001 zł0.773
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian125 496 zł48-15.0%52 615 zł79%-54 996 zł0.810
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja114 536 zł44-15.5%80 482 zł76%-57 666 zł0.864

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 330 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 85% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.