HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jastrzębie-Zdrój

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy81 338 mieszkańcówdochody własne 9456 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.67% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.72% do 22.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka78 133 zł133-6.8%20 384 zł79%-48 875 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka82 829 zł121-8.7%15 248 zł81%-43 748 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka74 972 zł124-9.2%28 053 zł79%-48 826 zł0.342
●Bez zmianProgramPodwyżka87 269 zł109-10.5%10 377 zł83%-38 886 zł0.365
RozwójProgramBez zmian67 068 zł121-6.8%45 043 zł77%-50 280 zł0.375
●Szeroki programProgramBez zmian62 386 zł133-5.0%49 998 zł75%-55 389 zł0.392
RozwójBez zmianPodwyżka79 644 zł112-11.0%22 993 zł81%-43 727 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian71 494 zł109-8.7%40 350 zł79%-45 435 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka71 649 zł116-10.5%34 359 zł77%-50 503 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian59 703 zł124-7.3%57 208 zł75%-55 118 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian64 361 zł112-9.2%52 280 zł76%-50 036 zł0.466
RozwójProgramObniżka55 422 zł121-5.4%67 520 zł74%-55 097 zł0.484
●OgraniczenieProgramPodwyżka92 000 zł96-12.5%5118 zł85%-33 640 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian76 207 zł96-10.7%35 316 zł81%-40 211 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka84 060 zł100-12.8%18 195 zł83%-38 892 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka59 838 zł109-7.3%62 839 zł76%-50 266 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka76 332 zł104-12.3%29 286 zł80%-45 390 zł0.490
Szeroki programWstrzymanieBez zmian56 671 zł116-8.7%63 028 zł73%-56 651 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka50 750 zł133-3.5%72 464 zł70%-60 194 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian68 763 zł100-11.0%47 614 zł79%-45 219 zł0.519
OgraniczenieProgramObniżka64 537 zł96-9.3%57 819 zł78%-45 058 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian61 339 zł104-10.5%58 089 zł76%-51 556 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka53 069 zł112-7.8%74 102 zł73%-54 690 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka48 422 zł124-5.9%79 018 zł70%-59 758 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka80 759 zł92-14.1%24 476 zł81%-40 541 zł0.580
Bez zmianBez zmianObniżka57 461 zł100-9.6%69 447 zł76%-49 885 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian80 804 zł83-12.8%30 640 zł83%-35 125 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka88 763 zł87-14.7%13 099 zł85%-33 677 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian73 448 zł87-12.9%42 611 zł81%-40 026 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian65 752 zł92-12.3%53 411 zł77%-46 725 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka45 605 zł116-7.3%84 446 zł68%-61 185 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka96 614 zł83-14.5%9 zł87%-28 533 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka69 122 zł83-11.4%53 327 zł80%-39 987 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka50 262 zł104-9.2%79 518 zł71%-56 104 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka62 132 zł87-11.6%64 528 zł77%-44 708 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka54 664 zł92-11.0%74 852 zł75%-51 286 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka85 475 zł79-16.0%19 410 zł84%-35 309 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian70 450 zł79-14.3%48 394 zł80%-41 515 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian78 018 zł74-15.0%38 154 zł83%-34 970 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka59 349 zł79-12.9%69 850 zł77%-46 093 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka93 349 zł74-16.7%8396 zł87%-28 600 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka66 690 zł74-13.6%60 184 zł80%-39 668 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian75 032 zł66-16.2%43 832 zł83%-36 444 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka90 074 zł66-17.9%14 601 zł86%-30 216 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka63 919 zł66-15.0%65 470 zł79%-41 037 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 370 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.