HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Jastrzębie-Zdrój

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy81 338 mieszkańcówdochody własne 9456 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.67% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.72% do 22.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne77 791 zł132-6.4%28 189 zł79%-48 342 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne74 423 zł137-6.4%30 785 zł78%-50 907 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne80 953 zł119-8.2%23 687 zł81%-43 822 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne71 190 zł150-4.5%35 363 zł76%-55 509 zł0.323
Bez zmianDoinwestowanieAktywne77 538 zł123-8.4%26 365 zł79%-46 463 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne84 794 zł110-9.2%20 487 zł82%-40 640 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne83 999 zł105-10.3%19 346 zł83%-39 456 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne83 139 zł108-10.7%20 133 zł82%-40 245 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne87 867 zł97-11.0%16 073 zł84%-36 224 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian62 280 zł127-7.1%53 508 zł76%-54 212 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian65 580 zł114-9.0%51 152 zł77%-49 638 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian59 069 zł132-7.1%58 165 zł74%-56 702 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian69 259 zł105-9.9%45 897 zł78%-46 538 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne89 502 zł90-12.5%13 227 zł85%-33 351 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne88 627 zł93-12.9%14 030 zł85%-34 156 zł0.489
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian55 698 zł145-5.2%60 602 zł71%-61 357 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian62 320 zł118-9.2%55 865 zł76%-52 204 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian68 763 zł100-11.0%49 068 zł79%-45 219 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne90 827 zł83-12.9%11 830 zł86%-31 956 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian67 900 zł103-11.4%49 884 zł78%-46 011 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian72 469 zł92-11.7%43 812 zł80%-42 068 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja53 851 zł123-7.6%69 917 zł72%-57 707 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja57 234 zł110-9.4%67 583 zł75%-53 092 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja60 835 zł101-10.4%62 494 zł76%-50 026 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja50 719 zł128-7.6%74 442 zł70%-60 161 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 264 zł141-5.7%76 899 zł67%-64 858 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja54 052 zł114-9.6%72 154 zł73%-55 623 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 245 zł85-13.2%43 213 zł81%-39 138 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian73 367 zł88-13.6%44 044 zł81%-39 946 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne94 896 zł75-14.7%7235 zł88%-27 373 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja60 500 zł96-11.4%65 370 zł76%-48 631 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 637 zł99-11.9%66 185 zł76%-49 423 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja64 129 zł88-12.1%60 258 zł77%-45 514 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian75 567 zł78-13.6%41 844 zł82%-37 746 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne96 208 zł68-15.1%5854 zł88%-25 994 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja65 988 zł81-13.6%59 509 zł79%-42 544 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja65 110 zł84-14.1%60 340 zł79%-43 351 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian79 619 zł70-15.4%37 477 zł84%-33 183 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja67 310 zł74-14.1%58 140 zł79%-41 151 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian80 927 zł63-15.8%36 124 zł85%-31 807 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja71 367 zł66-15.8%53 768 zł81%-36 582 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne101 483 zł53-17.3%0 zł94%-20 153 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja72 676 zł59-16.2%52 414 zł83%-35 206 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian86 183 zł48-17.9%30 717 zł88%-25 988 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja77 936 zł44-18.3%47 014 zł85%-29 381 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 312 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.