HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gorzyce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy21 133 mieszkańcówdochody własne 6728 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.72% do 1.01%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.8% do 25.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka69 327 zł133+6.0%16 851 zł78%-37 183 zł0.256
●RozwójProgramPodwyżka73 239 zł121+3.9%12 673 zł79%-33 005 zł0.283
Szeroki programBez zmianPodwyżka67 182 zł124+3.3%22 879 zł78%-36 510 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka76 913 zł109+1.8%8739 zł82%-29 071 zł0.366
RozwójProgramBez zmian60 991 zł121+6.0%38 216 zł77%-37 176 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka71 077 zł112+1.3%18 792 zł79%-32 352 zł0.400
●Szeroki programProgramBez zmian57 088 zł133+8.1%42 312 zł74%-41 343 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian64 656 zł109+3.9%34 363 zł79%-33 253 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka64 840 zł116+1.8%28 124 zł77%-37 337 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian55 309 zł124+5.4%48 493 zł74%-40 529 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian59 195 zł112+3.3%44 416 zł77%-36 382 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka80 718 zł96-0.4%4618 zł84%-24 950 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka74 733 zł100-0.7%14 948 zł82%-28 438 zł0.488
RozwójProgramObniżka51 937 zł121+7.5%57 762 zł73%-40 252 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian68 449 zł96+1.6%30 342 zł80%-29 146 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka68 741 zł104-0.2%24 030 zł79%-33 171 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka55 594 zł109+5.4%53 916 zł75%-36 337 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian62 842 zł100+1.3%40 582 zł79%-32 478 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian53 188 zł116+3.9%53 290 zł73%-41 266 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka48 040 zł133+9.7%61 851 zł70%-44 412 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka59 380 zł96+3.1%49 905 zł79%-32 240 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian57 080 zł104+1.8%49 206 zł76%-37 110 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka50 412 zł112+4.9%63 403 zł73%-39 354 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka46 533 zł124+7.0%67 472 zł70%-43 493 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka72 404 zł92-2.2%20 179 zł81%-29 248 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka54 052 zł100+2.8%59 576 zł76%-35 458 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian72 165 zł83-0.7%26 600 zł82%-25 130 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka78 518 zł87-2.9%10 937 zł84%-24 339 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 616 zł87-0.9%36 584 zł81%-28 393 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian60 734 zł92-0.2%45 365 zł79%-33 199 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka44 575 zł116+5.4%71 937 zł69%-44 164 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka84 444 zł83-2.7%647 zł86%-20 921 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka63 087 zł83+0.8%46 314 zł80%-28 233 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka48 461 zł104+3.3%67 860 zł72%-40 016 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka57 817 zł87+0.6%55 692 zł79%-31 384 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka52 108 zł92+1.3%64 026 zł75%-36 113 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka76 198 zł79-4.3%16 158 zł83%-25 140 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian64 516 zł79-2.4%41 357 zł80%-29 104 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian70 311 zł74-3.2%33 009 zł83%-24 399 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka55 881 zł79-0.9%60 070 zł78%-32 028 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka61 505 zł74-1.7%52 162 zł80%-27 399 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka82 224 zł74-5.1%7161 zł86%-20 332 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian68 220 zł66-4.6%37 713 zł82%-25 100 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka79 912 zł66-6.5%12 312 zł86%-21 123 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka59 577 zł66-3.2%56 533 zł79%-28 034 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 302 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.21 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.