HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gaszowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9882 mieszkańcówdochody własne 7719 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.26% do 1.15%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.38% do 28.52%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka110 580 zł133+9.2%17 551 zł84%-30 361 zł0.228
●RozwójProgramPodwyżka114 729 zł121+7.0%13 107 zł86%-25 917 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka107 058 zł124+6.5%27 051 zł84%-30 108 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka118 632 zł109+4.9%8914 zł90%-21 724 zł0.361
RozwójProgramBez zmian98 219 zł121+9.2%48 238 zł82%-31 586 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian94 081 zł133+11.3%52 598 zł81%-36 018 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka111 187 zł112+4.4%22 702 zł86%-25 687 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian102 113 zł109+7.0%44 128 zł85%-27 405 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka103 802 zł116+4.9%34 203 zł83%-31 300 zł0.412
Szeroki programBez zmianBez zmian91 046 zł124+8.6%61 575 zł81%-35 577 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian95 164 zł112+6.5%57 238 zł82%-31 168 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka122 713 zł96+2.6%4489 zł94%-17 293 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka107 938 zł104+2.8%29 846 zł86%-26 869 zł0.483
RozwójProgramObniżka86 007 zł121+10.8%74 593 zł80%-35 767 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka115 071 zł100+2.3%18 603 zł89%-21 516 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian106 181 zł96+4.7%39 800 zł88%-22 989 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka89 893 zł109+8.6%70 491 zł82%-31 595 zł0.495
Szeroki programWstrzymanieBez zmian88 082 zł116+7.0%68 134 zł80%-36 651 zł0.511
●Szeroki programProgramObniżka81 876 zł133+13.0%78 944 zł79%-40 190 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian99 038 zł100+4.4%53 150 zł85%-27 010 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka93 952 zł96+6.3%66 173 zł84%-27 190 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian92 208 zł104+4.9%63 788 zł82%-32 233 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka83 313 zł112+8.1%82 850 zł80%-35 211 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka79 202 zł124+10.3%87 178 zł79%-39 611 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka111 830 zł92+0.8%25 738 zł88%-22 690 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka87 179 zł100+6.0%78 770 zł82%-31 061 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian110 160 zł83+2.3%35 809 zł91%-18 677 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka119 128 zł87+0.1%14 287 zł94%-17 111 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian96 089 zł92+2.8%59 692 zł84%-28 065 zł0.611
OgraniczenieBez zmianBez zmian103 082 zł87+2.1%48 848 zł87%-22 620 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka76 455 zł116+8.6%93 294 zł78%-40 598 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka126 703 zł83+0.3%235 zł96%-12 967 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka80 573 zł104+6.5%88 957 zł79%-36 189 zł0.628
Głębokie cięcieProgramObniżka97 922 zł83+3.9%62 368 zł87%-22 889 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka91 214 zł87+3.7%74 634 zł84%-26 683 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka84 448 zł92+4.4%84 869 zł82%-32 030 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka115 896 zł79-1.4%21 411 zł92%-18 274 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian100 143 zł79+0.6%55 379 zł87%-23 665 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian107 039 zł74-0.2%45 054 zł91%-18 333 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka123 096 zł74-2.2%10 245 zł96%-12 810 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka88 492 zł79+2.1%80 655 zł83%-27 641 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka95 162 zł74+1.3%70 868 zł87%-22 406 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian104 108 zł66-1.7%51 510 zł90%-19 367 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka119 874 zł66-3.6%17 294 zł95%-13 961 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka92 448 zł66-0.2%76 881 zł86%-23 354 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 322 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.76 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.