HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czerwionka-Leszczyny

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy39 787 mieszkańcówdochody własne 6263 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.05% do 0.85%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.56% do 24.22%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka55 203 zł133-1.6%16 591 zł76%-37 997 zł0.270
●RozwójProgramPodwyżka59 031 zł121-3.6%12 487 zł79%-33 893 zł0.290
Szeroki programBez zmianPodwyżka53 512 zł124-4.1%21 318 zł77%-37 283 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka62 622 zł109-5.5%8625 zł80%-30 031 zł0.368
RozwójProgramBez zmian48 245 zł121-1.6%34 009 zł75%-37 765 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka57 324 zł112-6.0%17 257 zł79%-33 197 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian44 426 zł133+0.4%38 007 zł71%-41 858 zł0.410
Bez zmianProgramBez zmian51 827 zł109-3.6%30 252 zł77%-33 915 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka51 466 zł116-5.5%25 718 zł76%-38 067 zł0.432
Szeroki programBez zmianBez zmian43 060 zł124-2.1%43 012 zł71%-41 012 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian46 862 zł112-4.1%39 032 zł75%-36 937 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka66 331 zł96-7.6%4586 zł83%-25 992 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian55 525 zł96-5.7%26 344 zł79%-29 889 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka43 849 zł109-2.1%46 916 zł73%-36 779 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka60 899 zł100-7.8%13 443 zł80%-29 354 zł0.489
RozwójProgramObniżka40 273 zł121-0.1%50 666 zł70%-40 622 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka55 285 zł104-7.4%21 649 zł78%-33 973 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian50 429 zł100-6.0%35 293 zł77%-33 104 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian41 211 zł116-3.6%47 082 zł70%-41 710 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka47 538 zł96-4.2%43 017 zł77%-32 764 zł0.532
●Szeroki programProgramObniżka36 460 zł133+1.9%54 657 zł67%-44 706 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian45 021 zł104-5.5%43 094 zł73%-37 627 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka39 131 zł112-2.6%55 209 zł70%-39 696 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka35 335 zł124-0.6%59 181 zł67%-43 762 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka42 691 zł100-4.5%51 477 zł73%-35 871 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka58 867 zł92-9.2%17 884 zł79%-30 121 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian59 148 zł83-7.8%22 683 zł81%-25 953 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 108 zł87-8.0%31 405 zł79%-29 100 zł0.603
Bez zmianWstrzymanieBez zmian48 594 zł92-7.4%39 348 zł77%-33 786 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka64 589 zł87-9.9%9543 zł83%-25 335 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka51 153 zł83-6.4%39 487 zł79%-28 838 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 633 zł116-2.1%62 964 zł65%-44 397 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka69 965 zł83-9.7%688 zł85%-22 042 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka37 435 zł104-4.1%58 984 zł69%-40 322 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka46 362 zł87-6.6%47 673 zł77%-31 877 zł0.635
Bez zmianWstrzymanieObniżka41 002 zł92-6.0%55 245 zł73%-36 490 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka62 566 zł79-11.2%13 975 zł82%-26 092 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian52 281 zł79-9.4%35 451 zł79%-29 771 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian57 713 zł74-10.1%27 895 zł82%-25 184 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka44 681 zł79-8.0%51 376 zł76%-32 485 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka49 959 zł74-8.8%44 217 zł79%-27 970 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka68 205 zł74-11.9%5859 zł85%-21 406 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian55 894 zł66-11.5%31 877 zł81%-25 845 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka48 286 zł66-10.1%47 912 zł79%-28 569 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka66 190 zł66-13.3%10 226 zł84%-22 152 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.