HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Siemianowice Śląskie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy62 817 mieszkańcówdochody własne 8312 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.97% do 0.14%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.41% do 23.17%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne71 281 zł132-4.2%26 003 zł79%-43 643 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne68 183 zł137-4.2%28 345 zł77%-45 976 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne74 312 zł119-6.1%21 758 zł79%-39 397 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne65 089 zł150-2.3%32 654 zł75%-50 294 zł0.331
Bez zmianDoinwestowanieAktywne71 172 zł123-6.3%24 195 zł79%-41 793 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne77 773 zł110-7.1%18 943 zł81%-36 583 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne77 242 zł105-8.2%17 674 zł82%-35 282 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne76 326 zł108-8.6%18 530 zł81%-36 139 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne80 725 zł97-8.9%14 787 zł83%-32 427 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian57 559 zł127-5.0%49 239 zł74%-48 392 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian60 713 zł114-6.9%47 171 zł76%-44 101 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 601 zł132-5.0%53 590 zł72%-50 661 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian64 030 zł105-7.8%42 377 zł78%-41 356 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne82 309 zł90-10.5%12 108 zł84%-29 727 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne81 381 zł93-10.9%12 978 zł83%-30 598 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian57 713 zł118-7.1%51 560 zł75%-46 433 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian51 385 zł145-3.1%55 761 zł70%-55 023 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian63 766 zł100-8.9%45 206 zł78%-39 941 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne83 581 zł83-10.9%10 778 zł85%-28 398 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian62 847 zł103-9.4%46 082 zł78%-40 801 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian67 105 zł92-9.7%40 396 zł79%-37 156 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 136 zł123-5.5%64 478 zł71%-51 207 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja53 364 zł110-7.4%62 270 zł74%-46 882 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 611 zł101-8.3%57 611 zł76%-44 166 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja47 248 zł128-5.5%68 694 zł69%-53 447 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 433 zł114-7.5%66 525 zł72%-49 185 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja43 957 zł141-3.5%70 971 zł66%-57 844 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 815 zł85-11.2%39 823 zł81%-34 407 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian67 884 zł88-11.6%40 714 zł80%-35 281 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne87 281 zł75-12.7%6652 zł86%-24 281 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 491 zł96-9.4%60 167 zł76%-42 687 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 572 zł99-9.8%61 043 zł76%-43 547 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 761 zł88-10.1%55 490 zł77%-39 930 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian70 084 zł78-11.6%38 514 zł81%-33 081 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne88 541 zł68-13.2%5336 zł87%-22 966 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 544 zł81-11.6%54 780 zł79%-37 147 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 614 zł84-12.1%55 669 zł78%-38 021 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian73 769 zł70-13.4%34 546 zł83%-28 981 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja62 814 zł74-12.1%53 469 zł79%-35 821 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 026 zł63-13.9%33 250 zł84%-27 669 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja66 503 zł66-13.9%49 497 zł81%-31 717 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 409 zł53-15.3%0 zł94%-17 640 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 760 zł59-14.3%48 200 zł82%-30 404 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian79 877 zł48-16.0%28 271 zł87%-22 362 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja72 616 zł44-16.4%43 230 zł85%-25 092 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.31 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.