HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Katowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy278 885 mieszkańcówdochody własne 11 938 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.67% do 0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.18% do 15.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne75 979 zł132-3.2%31 262 zł94%-20 319 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne72 224 zł137-3.2%34 526 zł92%-23 566 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne79 529 zł119-5.1%26 587 zł97%-15 637 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne68 584 zł150-1.2%39 294 zł89%-28 351 zł0.322
Bez zmianDoinwestowanieAktywne75 715 zł123-5.3%29 969 zł95%-18 967 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne83 977 zł110-6.0%22 475 zł99%-11 532 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne82 934 zł105-7.2%22 124 zł99%-11 136 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne82 184 zł108-7.6%22 789 zł98%-11 803 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne87 414 zł97-7.9%17 922 zł99%-6978 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian58 317 zł127-3.9%54 164 zł86%-31 209 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian62 023 zł114-5.8%50 792 zł89%-26 431 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 743 zł132-3.9%58 634 zł85%-34 333 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian66 284 zł105-6.8%45 488 zł92%-22 457 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne89 280 zł90-9.5%15 085 zł99%-4112 zł0.485
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian50 948 zł145-2.0%62 106 zł83%-39 213 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne88 512 zł93-9.9%15 771 zł99%-4800 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian58 387 zł118-6.0%55 334 zł87%-29 640 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian65 583 zł100-7.9%47 587 zł92%-21 835 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne90 712 zł83-9.9%13 571 zł100%-2600 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 829 zł103-8.4%48 267 zł92%-22 506 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian69 878 zł92-8.6%42 243 zł95%-17 807 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 640 zł123-4.4%68 400 zł83%-37 464 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja52 441 zł110-6.3%64 893 zł86%-32 620 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 614 zł101-7.3%59 728 zł87%-28 704 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja45 155 zł128-4.4%72 742 zł81%-40 529 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 264 zł141-2.5%76 350 zł77%-45 475 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja48 894 zł114-6.5%69 308 zł83%-35 770 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 903 zł85-10.2%40 727 zł97%-14 841 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 131 zł88-10.7%41 440 zł96%-15 533 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne95 490 zł75-11.7%8204 zł100%2755 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 096 zł96-8.4%61 641 zł88%-27 958 zł0.602
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 343 zł99-8.8%62 333 zł87%-28 629 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja60 303 zł88-9.1%56 459 zł91%-23 988 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian73 331 zł78-10.7%39 240 zł98%-13 333 zł0.614
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne96 904 zł68-12.2%6710 zł100%4247 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja62 422 zł81-10.7%54 832 zł92%-20 956 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja61 651 zł84-11.1%55 544 zł92%-21 648 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian78 088 zł70-12.4%34 076 zł99%-8003 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja63 851 zł74-11.1%53 344 zł93%-19 448 zł0.682
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian79 498 zł63-12.9%32 608 zł99%-6515 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 613 zł66-12.9%48 174 zł97%-14 111 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne102 965 zł53-14.4%0 zł100%10 943 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja70 024 zł59-13.3%46 705 zł98%-12 622 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian85 535 zł48-15.1%26 304 zł100%154 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja76 067 zł44-15.5%40 370 zł99%-5946 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 354 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 19% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.