HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Chorzów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy99 420 mieszkańcówdochody własne 10 107 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.3% do 0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.14% do 21.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne79 822 zł132-5.9%29 079 zł80%-46 747 zł0.280
●RozwójDoinwestowanieAktywne76 329 zł137-5.9%31 788 zł79%-49 436 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne83 066 zł119-7.8%24 475 zł82%-42 134 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne73 009 zł150-4.0%36 468 zł77%-54 136 zł0.320
Bez zmianDoinwestowanieAktywne79 522 zł123-8.0%27 287 zł81%-44 902 zł0.336
●Szeroki programOgraniczenieAktywne87 092 zł110-8.7%21 098 zł83%-38 766 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne86 186 zł105-9.8%20 056 zł84%-37 683 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne85 355 zł108-10.2%20 812 zł83%-38 441 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne90 239 zł97-10.5%16 596 zł85%-34 264 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian63 511 zł127-6.6%54 925 zł76%-53 390 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian66 899 zł114-8.5%52 485 zł78%-48 718 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian60 183 zł132-6.6%59 673 zł75%-55 996 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian70 754 zł105-9.4%47 091 zł79%-45 439 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne91 915 zł90-12.0%13 702 zł86%-31 343 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian56 719 zł145-4.7%62 238 zł72%-60 755 zł0.488
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne91 068 zł93-12.5%14 475 zł86%-32 118 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian63 519 zł118-8.7%57 300 zł76%-51 402 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian70 163 zł100-10.5%50 291 zł79%-44 207 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne93 268 zł83-12.5%12 275 zł87%-29 918 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian69 329 zł103-11.0%51 074 zł79%-44 967 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian74 047 zł92-11.2%44 873 zł81%-40 877 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja54 629 zł123-7.1%71 688 zł73%-57 323 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja58 106 zł110-9.0%69 209 zł76%-52 606 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja61 879 zł101-9.9%63 963 zł76%-49 365 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja51 384 zł128-7.1%76 304 zł71%-59 891 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 832 zł141-5.2%78 867 zł69%-64 695 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja54 807 zł114-9.2%73 876 zł74%-55 252 zł0.584
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 869 zł85-12.8%44 180 zł82%-37 892 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian75 020 zł88-13.2%44 980 zł81%-38 670 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne97 527 zł75-14.2%7483 zł90%-25 136 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja61 456 zł96-11.0%66 861 zł77%-48 050 zł0.602
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja60 623 zł99-11.4%67 644 zł76%-48 810 zł0.610
RozwójOgraniczenieRezygnacja65 259 zł88-11.7%61 590 zł78%-44 758 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian77 220 zł78-13.2%42 780 zł83%-36 470 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne98 866 zł68-14.7%6073 zł92%-23 728 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja67 168 zł81-13.2%60 744 zł80%-41 728 zł0.657
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja66 319 zł84-13.6%61 543 zł79%-42 506 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian81 460 zł70-14.9%38 197 zł85%-31 710 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja68 519 zł74-13.6%59 343 zł81%-40 306 zł0.682
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian82 796 zł63-15.4%36 813 zł85%-30 305 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja72 764 zł66-15.4%54 756 zł83%-35 540 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne104 351 zł53-16.8%0 zł96%-17 668 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja74 101 zł59-15.8%53 371 zł84%-34 134 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian88 260 zł48-17.5%31 173 zł90%-24 268 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja79 570 zł44-17.9%47 731 zł86%-28 091 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.