HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Zabrze

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy152 461 mieszkańcówdochody własne 8663 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.89% do 1.74%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.9% do 16.73%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne42 675 zł132-9.7%27 745 zł78%-45 521 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne46 038 zł119-11.5%23 327 zł80%-41 100 zł0.334
●RozwójDoinwestowanieAktywne39 715 zł137-9.7%30 342 zł77%-48 087 zł0.334
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne43 029 zł123-11.7%26 018 zł78%-43 747 zł0.354
●Szeroki programOgraniczenieAktywne49 409 zł110-12.4%20 149 zł82%-37 960 zł0.355
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne36 286 zł150-7.8%34 839 zł75%-52 587 zł0.358
Bez zmianBez zmianAktywne49 288 zł105-13.4%19 074 zł83%-36 834 zł0.399
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne48 397 zł108-13.9%19 881 zł82%-37 643 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne52 689 zł97-14.1%15 829 zł85%-33 636 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian30 889 zł127-10.4%44 351 zł72%-51 478 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian34 359 zł114-12.2%41 128 zł76%-47 001 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian37 601 zł105-13.1%36 881 zł77%-43 943 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian28 055 zł132-10.4%48 042 zł69%-53 968 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne54 565 zł90-15.6%13 046 zł86%-30 839 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian31 474 zł118-12.4%44 889 zł73%-49 573 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne53 661 zł93-16.0%13 869 zł86%-31 663 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian24 519 zł145-8.6%51 342 zł66%-58 523 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian37 717 zł100-14.1%38 048 zł77%-42 681 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne55 861 zł83-16.0%11 669 zł88%-29 463 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian36 822 zł103-14.6%38 867 zł77%-43 493 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian40 988 zł92-14.8%33 754 zł79%-39 564 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja24 443 zł123-10.9%55 014 zł67%-55 017 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja27 980 zł110-12.6%51 688 zł71%-50 498 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja31 161 zł101-13.5%47 537 zł74%-47 474 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja21 671 zł128-10.9%58 608 zł64%-57 471 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja25 156 zł114-12.8%55 354 zł68%-53 035 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian42 974 zł85-16.3%32 131 zł80%-36 708 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja18 068 zł141-9.0%62 012 zł62%-62 068 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian42 067 zł88-16.7%32 966 zł80%-37 535 zł0.586
Bez zmianBez zmianRezygnacja31 403 zł96-14.6%48 506 zł75%-46 136 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne59 741 zł75-17.7%7139 zł91%-24 964 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja30 510 zł99-15.0%49 324 zł74%-46 948 zł0.596
RozwójOgraniczenieRezygnacja34 615 zł88-15.3%44 307 zł77%-43 053 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian44 267 zł78-16.7%30 766 zł82%-35 335 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne61 024 zł68-18.1%5776 zł91%-23 603 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja36 666 zł81-16.7%42 585 zł78%-40 156 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja35 759 zł84-17.1%43 449 zł77%-40 983 zł0.650
LikwidacjaBez zmianBez zmian48 132 zł70-18.4%26 419 zł85%-30 855 zł0.665
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja37 959 zł74-17.1%41 249 zł79%-38 783 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian49 411 zł63-18.8%25 097 zł86%-29 497 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja41 828 zł66-18.8%37 008 zł82%-34 296 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja43 109 zł59-19.2%35 685 zł84%-32 938 zł0.750
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne66 089 zł53-20.2%0 zł96%-17 860 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian54 459 zł48-20.8%19 791 zł91%-23 774 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja48 161 zł44-21.3%30 338 zł88%-27 208 zł0.844

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 307 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.