HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gliwice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy168 248 mieszkańcówdochody własne 11 560 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.7% do -0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.12% do 26.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka75 431 zł133-5.1%23 956 zł58%-108 285 zł0.250
●RozwójProgramPodwyżka80 662 zł121-7.0%18 259 zł60%-102 587 zł0.281
Szeroki programBez zmianPodwyżka71 906 zł124-7.4%35 724 zł58%-106 963 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka85 625 zł109-8.8%12 839 zł62%-97 167 zł0.365
RozwójProgramBez zmian63 344 zł121-5.1%63 284 zł57%-105 996 zł0.375
●Szeroki programProgramBez zmian58 130 zł133-3.1%68 841 zł55%-111 674 zł0.392
RozwójBez zmianPodwyżka77 107 zł112-9.3%30 181 zł60%-101 299 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian68 290 zł109-7.0%58 002 zł58%-100 597 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka68 121 zł116-8.8%45 519 zł57%-108 150 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian55 129 zł124-5.6%80 992 zł55%-110 220 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian60 313 zł112-7.4%75 468 zł56%-104 577 zł0.466
RozwójProgramObniżka50 541 zł121-3.6%97 834 zł54%-108 516 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka90 982 zł96-10.8%6927 zł63%-91 255 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian73 625 zł96-9.0%52 262 zł60%-94 710 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka55 474 zł109-5.6%92 566 zł56%-103 131 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka82 040 zł100-11.1%24 913 zł62%-95 912 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka73 335 zł104-10.6%39 962 zł59%-102 471 zł0.491
●Szeroki programProgramObniżka45 339 zł133-1.7%103 378 zł54%-114 179 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian65 230 zł100-9.3%70 219 zł58%-99 210 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian51 664 zł116-7.0%89 995 zł54%-111 316 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka60 794 zł96-7.6%86 889 zł57%-97 263 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian56 860 zł104-8.8%84 457 zł56%-105 657 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka47 898 zł112-6.0%109 031 zł54%-107 000 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka42 727 zł124-4.1%114 542 zł53%-112 628 zł0.558
Bez zmianBez zmianObniżka52 802 zł100-7.9%103 796 zł55%-101 648 zł0.580
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka78 281 zł92-12.4%34 680 zł61%-97 069 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian78 820 zł83-11.1%47 090 zł62%-88 987 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka87 363 zł87-13.1%19 187 zł63%-90 038 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 531 zł87-11.3%64 527 zł60%-93 362 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian61 790 zł92-10.6%79 194 zł57%-100 275 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka39 498 zł116-5.6%122 955 zł52%-113 657 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka96 197 zł83-12.9%1251 zł65%-85 508 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka65 974 zł83-9.7%81 994 zł59%-91 558 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka44 682 zł104-7.4%117 431 zł54%-108 013 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka58 088 zł87-9.9%98 426 zł57%-95 819 zł0.643
Bez zmianWstrzymanieObniżka49 599 zł92-9.3%112 182 zł55%-102 647 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka83 620 zł79-14.4%28 936 zł62%-91 176 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian67 106 zł79-12.6%73 474 zł59%-94 408 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian75 693 zł74-13.3%59 648 zł62%-87 676 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianObniżka63 235 zł74-12.0%93 561 zł58%-90 151 zł0.732
OgraniczenieWstrzymanieObniżka54 900 zł79-11.3%106 682 zł56%-96 798 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka92 545 zł74-15.1%13 889 zł65%-84 328 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian72 284 zł66-14.6%68 480 zł61%-88 704 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka88 817 zł66-16.3%23 513 zł64%-85 447 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka60 062 zł66-13.3%101 803 zł58%-91 112 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 415 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -1.54 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.