HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Gliwice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy168 248 mieszkańcówdochody własne 11 560 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.7% do -0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.12% do 26.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne75 218 zł132-4.6%32 240 zł59%-107 292 zł0.283
●RozwójDoinwestowanieAktywne71 536 zł137-4.6%34 648 zł58%-109 692 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne78 733 zł119-6.5%26 846 zł60%-101 898 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne67 933 zł150-2.7%40 134 zł57%-115 186 zł0.323
Bez zmianDoinwestowanieAktywne74 992 zł123-6.7%29 391 zł59%-104 388 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne83 078 zł110-7.4%23 626 zł61%-98 677 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne82 107 zł105-8.5%21 678 zł61%-96 687 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne81 341 zł108-9.0%22 363 zł61%-97 374 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne86 484 zł97-9.3%18 357 zł62%-93 408 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian58 043 zł127-5.4%70 824 zł55%-109 856 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian61 707 zł114-7.2%69 599 zł57%-104 441 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 533 zł132-5.4%77 207 zł55%-112 209 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 872 zł105-8.2%62 442 zł58%-101 276 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne88 337 zł90-10.8%14 787 zł63%-89 811 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne87 553 zł93-11.3%15 492 zł62%-90 517 zł0.489
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian50 782 zł145-3.4%78 528 zł54%-117 722 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian58 137 zł118-7.4%76 029 zł56%-106 884 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian65 230 zł100-9.3%68 512 zł58%-99 210 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne89 753 zł83-11.3%13 292 zł63%-88 317 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 460 zł103-9.7%69 222 zł58%-99 900 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian69 428 zł92-10.0%61 338 zł59%-95 986 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 625 zł123-5.8%96 605 zł54%-111 748 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja52 382 zł110-7.7%95 152 zł55%-106 307 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 462 zł101-8.6%88 216 zł56%-103 160 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja45 202 zł128-5.8%102 766 zł54%-114 082 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 358 zł141-3.9%104 316 zł52%-119 622 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja48 897 zł114-7.9%101 362 zł54%-108 731 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 434 zł85-11.5%61 837 zł60%-92 362 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian70 647 zł88-12.0%62 566 zł60%-93 072 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne94 434 zł75-13.1%8049 zł65%-83 085 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja55 995 zł96-9.7%93 839 zł56%-101 050 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 226 zł99-10.2%94 548 zł56%-101 739 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja60 110 zł88-10.5%86 883 zł57%-97 843 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian72 847 zł78-12.0%60 366 zł61%-90 872 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne95 834 zł68-13.5%6573 zł66%-81 611 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja62 206 zł81-12.0%87 157 zł58%-94 194 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja61 420 zł84-12.4%87 885 zł58%-94 904 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian77 506 zł70-13.8%55 308 zł62%-85 665 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja63 620 zł74-12.4%85 685 zł58%-92 704 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian78 903 zł63-14.2%53 856 zł62%-84 194 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 284 zł66-14.2%80 621 zł60%-87 490 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne101 786 zł53-15.7%0 zł68%-75 052 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 681 zł59-14.6%79 168 zł61%-86 018 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian84 831 zł48-16.3%47 847 zł65%-77 662 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja75 616 zł44-16.8%73 222 zł63%-79 479 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 349 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -1.54 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.