HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Janów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5809 mieszkańcówdochody własne 7721 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.01% do 0.4%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.86% do 29.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka98 358 zł133+1.3%18 254 zł76%-49 750 zł0.236
●RozwójProgramPodwyżka102 547 zł121-0.7%13 763 zł78%-45 258 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka95 133 zł124-1.2%27 965 zł76%-49 003 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka106 490 zł109-2.7%9523 zł79%-41 019 zł0.362
RozwójProgramBez zmian86 935 zł121+1.3%50 450 zł74%-49 447 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian82 757 zł133+3.4%54 853 zł72%-53 926 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka99 301 zł112-3.1%23 572 zł78%-44 535 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian90 867 zł109-0.7%46 297 zł77%-45 220 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka92 023 zł116-2.7%35 570 zł75%-49 940 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian79 993 zł124+0.8%64 495 zł72%-53 034 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian84 151 zł112-1.2%60 114 zł74%-48 579 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka110 620 zł96-4.8%5033 zł81%-36 529 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka96 199 zł104-4.6%31 169 zł78%-45 462 zł0.485
RozwójProgramObniżka75 385 zł121+2.8%78 341 zł70%-52 537 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka103 225 zł100-5.1%19 429 zł79%-40 317 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian94 984 zł96-2.9%41 914 zł79%-40 746 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka79 310 zł109+0.8%74 196 zł73%-48 319 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian77 162 zł116-0.7%71 474 zł70%-53 878 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka71 215 zł133+4.9%82 735 zł68%-57 006 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian88 064 zł100-3.1%55 983 zł76%-44 374 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka83 416 zł96-1.4%69 862 zł76%-43 857 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian81 327 zł104-2.7%67 085 zł73%-49 412 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka72 944 zł112+0.3%87 221 zł70%-51 562 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka68 794 zł124+2.3%91 593 zł68%-56 008 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka100 131 zł92-6.5%27 017 zł79%-41 235 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka76 849 zł100-1.7%83 099 zł73%-47 367 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian99 009 zł83-5.1%37 908 zł80%-36 378 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka107 332 zł87-7.1%15 057 zł81%-35 853 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian92 157 zł87-5.3%51 642 zł79%-39 926 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian85 248 zł92-4.6%62 944 zł76%-45 198 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka66 169 zł116+0.8%98 106 zł68%-56 782 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka114 658 zł83-7.0%721 zł82%-32 146 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka87 432 zł83-3.6%66 033 zł78%-39 501 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka70 327 zł104-1.2%93 725 zł70%-52 327 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka80 932 zł87-3.8%78 972 zł76%-42 930 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka74 239 zł92-3.1%89 594 zł72%-48 122 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka104 248 zł79-8.5%22 633 zł80%-36 758 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian89 352 zł79-6.7%58 576 zł78%-40 738 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian96 160 zł74-7.4%47 826 zł80%-35 583 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka111 348 zł74-9.3%10 972 zł82%-31 495 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka78 333 zł79-5.3%85 388 zł75%-43 674 zł0.739
Głębokie cięcieBez zmianObniżka84 926 zł74-6.0%75 165 zł78%-38 599 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian93 364 zł66-8.8%54 699 zł79%-36 384 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka108 274 zł66-10.6%18 471 zł82%-32 389 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka82 336 zł66-7.4%81 571 zł77%-39 331 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 326 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.08 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 72% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.