Dąbrowa Zielona
Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.
Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.
Dźwignie, którymi dysponuje gmina
Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.
Poziom usług dla mieszkańców
Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Głębokie cięcie | -360 | -0.45 | -1.20 | 0 | -26 |
| Ograniczenie | -180 | -0.22 | -0.60 | 0 | -13 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Rozwój | +200 | +0.20 | +0.50 | 0 | +12 |
| Szeroki program | +420 | +0.40 | +1.00 | 0 | +24 |
Inwestycje majątkowe
Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Wstrzymanie | -150 | -0.15 | 0 | -0.30 | -8 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Program | +380 | +0.25 | +0.30 | +0.50 | +9 |
Podatki i opłaty lokalne
Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Obniżka | 0 | +0.15 | 0 | -1.20 | 0 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Podwyżka | 0 | -0.20 | 0 | +1.50 | 0 |
Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.
| Usługi | Inwestycje | Obciążenia | Bilans | Usługi | Ludność | Maks. żal | Pokrycie | Najgorszy | Do ideału | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ● | Szeroki program | Program | Podwyżka | 131 961 zł | 133 | -4.7% | 21 280 zł | 79% | -62 642 zł | 0.221 |
| ● | Rozwój | Program | Podwyżka | 136 819 zł | 121 | -6.6% | 15 979 zł | 79% | -57 341 zł | 0.267 |
| Szeroki program | Bez zmian | Podwyżka | 127 143 zł | 124 | -7.1% | 34 664 zł | 78% | -62 324 zł | 0.326 | |
| ● | Bez zmian | Program | Podwyżka | 141 416 zł | 109 | -8.5% | 10 946 zł | 80% | -52 308 zł | 0.360 |
| Rozwój | Program | Bez zmian | 116 049 zł | 121 | -4.7% | 63 680 zł | 77% | -63 284 zł | 0.364 | |
| ● | Szeroki program | Program | Bez zmian | 111 206 zł | 133 | -2.8% | 68 816 zł | 74% | -68 568 zł | 0.372 |
| Rozwój | Bez zmian | Podwyżka | 131 974 zł | 112 | -9.0% | 29 511 zł | 79% | -57 052 zł | 0.392 | |
| Bez zmian | Program | Bez zmian | 120 632 zł | 109 | -6.6% | 58 810 zł | 78% | -58 270 zł | 0.406 | |
| Szeroki program | Wstrzymanie | Podwyżka | 122 775 zł | 116 | -8.5% | 44 655 zł | 77% | -63 918 zł | 0.411 | |
| Szeroki program | Bez zmian | Bez zmian | 107 004 zł | 124 | -5.2% | 81 662 zł | 74% | -68 043 zł | 0.441 | |
| Rozwój | Bez zmian | Bez zmian | 111 820 zł | 112 | -7.1% | 76 556 zł | 76% | -62 789 zł | 0.464 | |
| Rozwój | Program | Obniżka | 100 684 zł | 121 | -3.3% | 99 587 zł | 73% | -67 669 zł | 0.482 | |
| Rozwój | Wstrzymanie | Podwyżka | 127 618 zł | 104 | -10.3% | 39 520 zł | 79% | -58 632 zł | 0.484 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Podwyżka | 136 546 zł | 100 | -10.8% | 24 654 zł | 80% | -52 048 zł | 0.486 | |
| Bez zmian | Program | Obniżka | 105 256 zł | 109 | -5.2% | 94 729 zł | 76% | -62 667 zł | 0.494 | |
| ● | Szeroki program | Program | Obniżka | 95 853 zł | 133 | -1.3% | 104 711 zł | 71% | -72 938 zł | 0.509 |
| Szeroki program | Wstrzymanie | Bez zmian | 103 007 zł | 116 | -6.6% | 90 874 zł | 73% | -69 503 zł | 0.511 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Bez zmian | 116 376 zł | 100 | -9.0% | 71 715 zł | 78% | -57 804 zł | 0.522 | |
| Rozwój | Wstrzymanie | Bez zmian | 107 835 zł | 104 | -8.5% | 85 756 zł | 76% | -64 236 zł | 0.548 | |
| Szeroki program | Bez zmian | Obniżka | 92 107 zł | 124 | -3.8% | 116 545 zł | 71% | -72 262 zł | 0.557 | |
| Rozwój | Bez zmian | Obniżka | 96 912 zł | 112 | -5.7% | 111 451 zł | 73% | -67 022 zł | 0.558 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Obniżka | 101 458 zł | 100 | -7.6% | 106 622 zł | 75% | -62 049 zł | 0.591 | |
| Szeroki program | Wstrzymanie | Obniżka | 88 386 zł | 116 | -5.2% | 125 155 zł | 70% | -73 623 zł | 0.615 | |
| Rozwój | Wstrzymanie | Obniżka | 93 202 zł | 104 | -7.1% | 120 048 zł | 72% | -68 369 zł | 0.631 |
Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.
Co z tego wynika
Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.
Cena rozwoju
Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 383 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.
Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.
Kiedy wskazany wariant przestaje działać
Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.
To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.
Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.