HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbrowa Zielona

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3606 mieszkańcówdochody własne 10 135 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.24% do 0.4%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.47% do 29.21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka131 961 zł133-4.7%21 280 zł79%-62 642 zł0.221
●RozwójProgramPodwyżka136 819 zł121-6.6%15 979 zł79%-57 341 zł0.267
Szeroki programBez zmianPodwyżka127 143 zł124-7.1%34 664 zł78%-62 324 zł0.326
●Bez zmianProgramPodwyżka141 416 zł109-8.5%10 946 zł80%-52 308 zł0.360
RozwójProgramBez zmian116 049 zł121-4.7%63 680 zł77%-63 284 zł0.364
●Szeroki programProgramBez zmian111 206 zł133-2.8%68 816 zł74%-68 568 zł0.372
RozwójBez zmianPodwyżka131 974 zł112-9.0%29 511 zł79%-57 052 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian120 632 zł109-6.6%58 810 zł78%-58 270 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka122 775 zł116-8.5%44 655 zł77%-63 918 zł0.411
Szeroki programBez zmianBez zmian107 004 zł124-5.2%81 662 zł74%-68 043 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian111 820 zł112-7.1%76 556 zł76%-62 789 zł0.464
RozwójProgramObniżka100 684 zł121-3.3%99 587 zł73%-67 669 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka146 334 zł96-10.5%5497 zł82%-46 859 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka127 618 zł104-10.3%39 520 zł79%-58 632 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka136 546 zł100-10.8%24 654 zł80%-52 048 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian125 531 zł96-8.7%53 566 zł79%-52 844 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka105 256 zł109-5.2%94 729 zł76%-62 667 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka95 853 zł133-1.3%104 711 zł71%-72 938 zł0.509
Szeroki programWstrzymanieBez zmian103 007 zł116-6.6%90 874 zł73%-69 503 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian116 376 zł100-9.0%71 715 zł78%-57 804 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka110 142 zł96-7.3%89 526 zł77%-57 258 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian107 835 zł104-8.5%85 756 zł76%-64 236 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka92 107 zł124-3.8%116 545 zł71%-72 262 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka96 912 zł112-5.7%111 451 zł73%-67 022 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka132 200 zł92-12.1%34 650 zł80%-53 614 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka101 458 zł100-7.6%106 622 zł75%-62 049 zł0.591
Głębokie cięcieProgramBez zmian130 308 zł83-10.8%48 797 zł81%-47 563 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka141 434 zł87-12.7%19 422 zł82%-46 632 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian121 246 zł87-11.0%66 513 zł79%-52 411 zł0.613
Bez zmianWstrzymanieBez zmian112 403 zł92-10.3%80 903 zł77%-59 236 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka88 386 zł116-5.2%125 155 zł70%-73 623 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka151 128 zł83-12.6%291 zł84%-41 556 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka114 905 zł83-9.4%84 998 zł79%-51 994 zł0.630
RozwójWstrzymanieObniżka93 202 zł104-7.1%120 048 zł72%-68 369 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka106 313 zł87-9.6%101 687 zł77%-56 674 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka97 759 zł92-9.0%115 207 zł74%-63 384 zł0.675
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka137 103 zł79-14.1%29 402 zł82%-48 181 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian117 286 zł79-12.3%75 676 zł79%-53 826 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian125 993 zł74-13.0%61 999 zł80%-47 163 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka146 199 zł74-14.8%14 563 zł83%-41 362 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka102 628 zł79-11.0%110 171 zł76%-57 991 zł0.747
Głębokie cięcieBez zmianObniżka111 047 zł74-11.7%97 185 zł79%-51 442 zł0.748
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian122 046 zł66-14.3%71 074 zł80%-48 562 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka141 881 zł66-16.0%24 446 zł83%-42 894 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka107 376 zł66-13.0%105 657 zł78%-52 743 zł0.840

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 383 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.