HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Blachownia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 336 mieszkańcówdochody własne 6660 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.23% do -0.19%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.66% do 28.19%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka78 317 zł133-2.7%16 993 zł77%-41 163 zł0.249
●RozwójProgramPodwyżka82 251 zł121-4.6%12 802 zł79%-36 972 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka75 874 zł124-5.1%24 269 zł77%-40 411 zł0.342
●Bez zmianProgramPodwyżka85 946 zł109-6.5%8855 zł80%-33 025 zł0.364
RozwójProgramBez zmian69 181 zł121-2.7%41 957 zł75%-40 862 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian65 256 zł133-0.7%46 080 zł72%-45 042 zł0.395
RozwójBez zmianPodwyżka79 791 zł112-7.0%20 155 zł79%-36 239 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian72 866 zł109-4.6%38 078 zł77%-36 927 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka73 337 zł116-6.5%30 283 zł76%-41 206 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian63 201 zł124-3.2%53 433 zł72%-44 157 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian67 108 zł112-5.1%49 330 zł75%-39 996 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka89 779 zł96-8.6%4723 zł82%-28 886 zł0.484
RozwójProgramObniżka59 513 zł121-1.2%64 221 zł71%-43 732 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka77 261 zł104-8.4%26 161 zł78%-37 026 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka83 468 zł100-8.8%16 284 zł80%-32 312 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian76 687 zł96-6.7%34 023 zł79%-32 801 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka63 191 zł109-3.2%60 350 zł74%-39 804 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian60 899 zł116-4.6%58 943 zł71%-44 866 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian70 776 zł100-7.0%45 470 zł77%-36 080 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka55 596 zł133+0.8%68 336 zł68%-47 904 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka67 004 zł96-5.3%56 311 zł77%-35 690 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian64 813 zł104-6.5%54 832 zł74%-40 697 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka57 729 zł112-3.7%70 964 zł71%-42 767 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka53 829 zł124-1.7%75 060 zł68%-46 919 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka80 945 zł92-10.2%22 282 zł79%-33 090 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka61 390 zł100-5.6%67 112 zł74%-38 859 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian80 428 zł83-8.8%30 284 zł81%-28 769 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka87 282 zł87-10.8%12 237 zł82%-28 194 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 578 zł87-9.0%41 437 zł79%-31 977 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian68 488 zł92-8.4%50 964 zł77%-36 772 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka51 701 zł116-3.2%80 194 zł68%-47 565 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka93 532 zł83-10.7%731 zł84%-24 840 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka70 737 zł83-7.5%52 744 zł79%-31 667 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka55 608 zł104-5.1%76 091 zł70%-43 404 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka65 183 zł87-7.6%63 246 zł77%-34 766 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka59 276 zł92-7.0%72 231 zł73%-39 488 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka84 768 zł79-12.2%18 226 zł82%-28 962 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian72 299 zł79-10.4%46 921 zł79%-32 658 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian78 300 zł74-11.1%37 870 zł82%-27 966 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka63 078 zł79-9.0%68 287 zł76%-35 385 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka91 015 zł74-12.9%8433 zł84%-24 170 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka68 897 zł74-9.8%59 697 zł79%-30 765 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian76 030 zł66-12.5%43 278 zł81%-28 637 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka88 511 zł66-14.2%14 346 zł83%-24 927 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka66 800 zł66-11.1%64 731 zł79%-31 374 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 304 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.