HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Piekary Śląskie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy51 373 mieszkańcówdochody własne 8649 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.3% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.22% do 21.64%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne76 932 zł132-5.3%26 433 zł85%-31 113 zł0.283
●RozwójDoinwestowanieAktywne73 718 zł137-5.3%28 983 zł84%-33 646 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne79 968 zł119-7.2%22 236 zł87%-26 909 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne70 616 zł150-3.3%33 245 zł81%-37 925 zł0.324
Bez zmianDoinwestowanieAktywne76 711 zł123-7.3%24 872 zł85%-29 506 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne83 579 zł110-8.1%19 173 zł90%-23 854 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne82 900 zł105-9.2%18 195 zł90%-22 841 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne82 000 zł108-9.6%19 030 zł89%-23 676 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne86 533 zł97-9.9%15 063 zł93%-19 743 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian62 322 zł127-6.0%48 861 zł81%-37 498 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian65 489 zł114-7.9%46 431 zł83%-33 234 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian59 256 zł132-6.0%53 103 zł79%-39 951 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian68 946 zł105-8.8%41 684 zł84%-30 264 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne88 099 zł90-11.5%12 457 zł95%-17 114 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne87 186 zł93-11.9%13 306 zł95%-17 965 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian56 024 zł145-4.1%55 606 zł77%-44 289 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian62 379 zł118-8.1%50 723 zł81%-35 753 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian68 550 zł100-9.9%44 229 zł85%-29 107 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne89 386 zł83-11.9%11 106 zł96%-15 765 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian67 648 zł103-10.4%45 087 zł84%-29 946 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian72 031 zł92-10.6%39 478 zł86%-26 094 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja54 413 zł123-6.5%63 220 zł78%-41 197 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja57 659 zł110-8.4%60 789 zł80%-36 890 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja61 043 zł101-9.3%56 186 zł82%-33 956 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja51 422 zł128-6.5%67 344 zł76%-43 612 zł0.568
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja48 111 zł141-4.6%69 878 zł75%-47 994 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja54 623 zł114-8.5%64 956 zł79%-39 372 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian73 731 zł85-12.2%38 704 zł88%-23 402 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian72 815 zł88-12.6%39 577 zł87%-24 256 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne93 199 zł75-13.7%6834 zł98%-11 502 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja60 799 zł96-10.4%58 470 zł83%-32 720 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 897 zł99-10.8%59 327 zł82%-33 558 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja64 207 zł88-11.1%53 845 zł84%-29 743 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian75 015 zł78-12.6%37 377 zł89%-22 056 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne94 473 zł68-14.1%5498 zł98%-10 167 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja65 984 zł81-12.6%52 940 zł85%-27 010 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja65 069 zł84-13.1%53 812 zł85%-27 863 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian78 812 zł70-14.4%33 289 zł93%-17 811 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja67 269 zł74-13.1%51 612 zł86%-25 663 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian80 084 zł63-14.8%31 976 zł95%-16 479 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja71 070 zł66-14.8%47 520 zł89%-21 413 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne99 465 zł53-16.3%0 zł99%-4680 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja72 343 zł59-15.2%46 206 zł91%-20 080 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian85 058 zł48-16.9%26 849 zł98%-11 012 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja77 321 zł44-17.4%41 077 zł96%-14 608 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 297 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.