HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kalety

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8094 mieszkańcówdochody własne 8155 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.36% do 0.92%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.63% do 18.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka72 327 zł133-2.8%18 540 zł100%-2460 zł0.252
●RozwójProgramPodwyżka76 654 zł121-4.7%13 833 zł100%2239 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka69 673 zł124-5.2%23 043 zł100%-3359 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka80 734 zł109-6.6%9382 zł100%6681 zł0.365
RozwójProgramBez zmian62 642 zł121-2.8%33 734 zł99%-6772 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian58 326 zł133-0.8%38 384 zł98%-11 455 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka73 980 zł112-7.1%18 402 zł100%1316 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian66 710 zł109-4.7%29 399 zł100%-2344 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka66 828 zł116-6.6%27 265 zł100%-5377 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian56 098 zł124-3.3%42 473 zł98%-12 064 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian60 392 zł112-5.2%37 879 zł99%-7405 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka85 030 zł96-8.6%4631 zł100%11 421 zł0.484
RozwójProgramObniżka52 291 zł121-1.3%48 750 zł96%-13 419 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian70 991 zł96-6.8%24 846 zł100%2378 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka78 038 zł100-8.9%14 015 zł100%5735 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka71 143 zł104-8.5%22 613 zł100%-691 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka56 350 zł109-3.3%44 465 zł99%-9002 zł0.489
Bez zmianBez zmianBez zmian64 439 zł100-7.1%33 608 zł100%-3000 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian53 510 zł116-4.7%46 334 zł96%-13 902 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka47 984 zł133+0.7%53 287 zł92%-18 092 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka60 620 zł96-5.4%39 924 zł100%-4295 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian57 814 zł104-6.6%41 702 zł99%-9231 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka50 356 zł112-3.7%52 488 zł95%-13 838 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka46 070 zł124-1.8%57 002 zł92%-18 487 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka75 211 zł92-10.3%18 215 zł100%3740 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka54 395 zł100-5.7%48 226 zł99%-9444 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian75 173 zł83-8.9%20 550 zł100%6981 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka82 310 zł87-10.9%9342 zł100%10 448 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 696 zł87-9.1%29 082 zł100%1695 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian61 869 zł92-8.5%37 421 zł100%-4815 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka43 674 zł116-3.3%60 565 zł90%-20 191 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka89 226 zł83-10.7%0 zł100%16 042 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka64 793 zł83-7.5%35 749 zł100%296 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka47 968 zł104-5.2%56 041 zł93%-15 531 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka58 641 zł87-7.7%43 712 zł100%-4764 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka52 015 zł92-7.1%51 770 zł98%-11 126 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka79 494 zł79-12.3%13 528 zł100%8467 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian66 137 zł79-10.5%32 883 zł100%-107 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian72 855 zł74-11.2%24 962 zł100%6272 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka56 272 zł79-9.1%47 244 zł99%-6432 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka62 789 zł74-9.8%39 712 zł100%-199 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka86 483 zł74-13.0%5015 zł100%15 043 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian70 307 zł66-12.5%28 670 zł100%4484 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka83 678 zł66-14.3%9098 zł100%13 075 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka60 431 zł66-11.2%43 153 zł100%-1854 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 338 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.