Przestrzeń decyzji · gmina

Boronów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy3342 mieszkańcówdochody własne 12 803 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.67% do 1.69%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.84% do 31.48%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Głębokie cięcie	-360	-0.45	-1.20	-26
Ograniczenie	-180	-0.22	-0.60	-13
Bez zmian	0	0	0	0
Rozwój	+200	+0.20	+0.50	+12
Szeroki program	+420	+0.40	+1.00	+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-150	-0.15	0	-0.30	-8
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+380	+0.25	+0.30	+0.50	+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziom	Ludność	Dochód
Obniżka	+0.15	-1.20
Bez zmian	0	0
Podwyżka	-0.20	+1.50

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Usługi	Inwestycje	Obciążenia	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Podwyżka	229 033 zł	133	+4.6%	24 307 zł	87%	-48 807 zł	0.196
●	Rozwój	Program	Podwyżka	234 507 zł	121	+2.5%	18 251 zł	90%	-42 764 zł	0.256
	Szeroki program	Bez zmian	Podwyżka	220 945 zł	124	+2.0%	44 622 zł	87%	-49 527 zł	0.310
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	198 068 zł	133	+6.7%	92 916 zł	83%	-58 476 zł	0.352
	Rozwój	Program	Bez zmian	203 525 zł	121	+4.6%	87 103 zł	85%	-52 455 zł	0.354
●	Bez zmian	Program	Podwyżka	239 708 zł	109	+0.5%	12 481 zł	92%	-37 007 zł	0.356
	Rozwój	Bez zmian	Podwyżka	226 386 zł	112	+0.0%	38 736 zł	89%	-43 522 zł	0.385
	Szeroki program	Wstrzymanie	Podwyżka	214 388 zł	116	+0.5%	58 963 zł	86%	-52 068 zł	0.397
	Bez zmian	Program	Bez zmian	208 708 zł	109	+2.5%	81 572 zł	87%	-46 720 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	190 884 zł	124	+4.1%	112 195 zł	83%	-58 873 zł	0.430
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	196 308 zł	112	+2.0%	106 418 zł	85%	-52 890 zł	0.461
	Rozwój	Wstrzymanie	Podwyżka	219 842 zł	104	-1.5%	53 153 zł	88%	-46 046 zł	0.478
	Rozwój	Program	Obniżka	180 593 zł	121	+6.2%	138 777 zł	82%	-59 602 zł	0.479
	Bez zmian	Bez zmian	Podwyżka	231 554 zł	100	-2.0%	33 223 zł	91%	-37 802 zł	0.484
●	Szeroki program	Program	Obniżka	175 148 zł	133	+8.3%	144 576 zł	81%	-65 607 zł	0.498
	Bez zmian	Program	Obniżka	185 763 zł	109	+4.1%	133 259 zł	84%	-53 883 zł	0.499
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	184 870 zł	116	+2.5%	125 480 zł	82%	-61 209 zł	0.503
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	201 458 zł	100	+0.0%	100 924 zł	86%	-47 192 zł	0.525
	Rozwój	Wstrzymanie	Bez zmian	190 307 zł	104	+0.5%	119 689 zł	84%	-55 209 zł	0.548
	Szeroki program	Bez zmian	Obniżka	168 637 zł	124	+5.6%	162 416 zł	80%	-65 766 zł	0.554
	Rozwój	Bez zmian	Obniżka	174 047 zł	112	+3.6%	156 654 zł	82%	-59 799 zł	0.563
	Bez zmian	Bez zmian	Obniżka	179 185 zł	100	+1.5%	151 174 zł	84%	-54 117 zł	0.602
	Szeroki program	Wstrzymanie	Obniżka	163 026 zł	116	+4.1%	174 847 zł	80%	-67 950 zł	0.615
	Rozwój	Wstrzymanie	Obniżka	168 449 zł	104	+2.0%	169 070 zł	82%	-61 967 zł	0.638

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 436 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 39% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.