HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Boronów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3342 mieszkańcówdochody własne 12 803 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.67% do 1.69%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.84% do 31.48%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka229 033 zł133+4.6%24 307 zł87%-48 807 zł0.196
●RozwójProgramPodwyżka234 507 zł121+2.5%18 251 zł90%-42 764 zł0.256
Szeroki programBez zmianPodwyżka220 945 zł124+2.0%44 622 zł87%-49 527 zł0.310
●Szeroki programProgramBez zmian198 068 zł133+6.7%92 916 zł83%-58 476 zł0.352
RozwójProgramBez zmian203 525 zł121+4.6%87 103 zł85%-52 455 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka239 708 zł109+0.5%12 481 zł92%-37 007 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka226 386 zł112+0.0%38 736 zł89%-43 522 zł0.385
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka214 388 zł116+0.5%58 963 zł86%-52 068 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian208 708 zł109+2.5%81 572 zł87%-46 720 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian190 884 zł124+4.1%112 195 zł83%-58 873 zł0.430
RozwójBez zmianBez zmian196 308 zł112+2.0%106 418 zł85%-52 890 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka219 842 zł104-1.5%53 153 zł88%-46 046 zł0.478
RozwójProgramObniżka180 593 zł121+6.2%138 777 zł82%-59 602 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka245 343 zł96-1.7%6150 zł95%-30 692 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka231 554 zł100-2.0%33 223 zł91%-37 802 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian214 322 zł96+0.3%75 540 zł90%-40 432 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka175 148 zł133+8.3%144 576 zł81%-65 607 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka185 763 zł109+4.1%133 259 zł84%-53 883 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian184 870 zł116+2.5%125 480 zł82%-61 209 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian201 458 zł100+0.0%100 924 zł86%-47 192 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian190 307 zł104+0.5%119 689 zł84%-55 209 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka168 637 zł124+5.6%162 416 zł80%-65 766 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka191 361 zł96+1.8%127 296 zł86%-47 615 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka174 047 zł112+3.6%156 654 zł82%-59 799 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka225 023 zł92-3.4%47 625 zł90%-40 309 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka179 185 zł100+1.5%151 174 zł84%-54 117 zł0.602
Głębokie cięcieProgramBez zmian219 786 zł83-2.0%70 094 zł92%-34 324 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka237 151 zł87-4.1%27 209 zł95%-31 530 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka163 026 zł116+4.1%174 847 zł80%-67 950 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka250 828 zł83-3.9%0 zł97%-24 558 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian195 470 zł92-1.5%114 181 zł86%-49 495 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian207 034 zł87-2.2%94 979 zł89%-40 947 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka168 449 zł104+2.0%169 070 zł82%-61 967 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka196 809 zł83-0.5%122 129 zł88%-41 526 zł0.642
OgraniczenieBez zmianObniżka184 744 zł87-0.7%145 557 zł85%-47 892 zł0.672
Bez zmianWstrzymanieObniżka173 599 zł92+0.0%163 576 zł83%-56 269 zł0.687
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka230 637 zł79-5.5%41 593 zł93%-34 016 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian201 062 zł79-3.6%108 173 zł87%-43 229 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian212 461 zł74-4.4%89 831 zł91%-34 880 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka242 599 zł74-6.3%21 669 zł97%-25 436 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka179 175 zł79-2.2%157 857 zł84%-50 024 zł0.762
Głębokie cięcieBez zmianObniżka190 156 zł74-3.0%140 423 zł87%-41 844 zł0.763
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka236 100 zł66-7.7%35 956 zł96%-27 903 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian206 504 zł66-5.8%102 972 zł90%-37 142 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka184 602 zł66-4.4%152 709 zł86%-43 957 zł0.856

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 436 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 39% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.