HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Bielsko-Biała

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy164 318 mieszkańcówdochody własne 11 250 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.93% do -0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.28% do 18.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne91 178 zł132-0.5%29 753 zł97%-14 738 zł0.274
●RozwójDoinwestowanieAktywne87 427 zł137-0.5%32 861 zł95%-17 846 zł0.298
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne84 046 zł150+1.5%37 437 zł93%-22 422 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne94 476 zł119-2.5%25 273 zł98%-10 258 zł0.313
Bez zmianDoinwestowanieAktywne90 672 zł123-2.7%28 505 zł97%-13 440 zł0.332
●Szeroki programOgraniczenieAktywne98 850 zł110-3.5%21 397 zł99%-6382 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne97 640 zł105-4.6%20 997 zł99%-5943 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne96 855 zł108-5.1%21 708 zł99%-6656 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne102 042 zł97-5.4%17 038 zł100%-2023 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian72 927 zł127-1.3%54 643 zł89%-25 072 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian76 385 zł114-3.3%51 826 zł93%-20 501 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian69 360 zł132-1.3%59 275 zł87%-28 063 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian80 570 zł105-4.3%46 461 zł95%-16 750 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne103 708 zł90-7.0%14 331 zł100%710 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian65 818 zł145+0.7%62 189 zł85%-32 729 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne102 906 zł93-7.5%15 061 zł100%-22 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian72 764 zł118-3.5%56 514 zł90%-23 566 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne105 106 zł83-7.5%12 861 zł100%2178 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian79 710 zł100-5.4%49 153 zł95%-16 095 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian78 921 zł103-5.9%49 884 zł95%-16 811 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian83 923 zł92-6.2%43 761 zł97%-12 298 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja62 985 zł123-1.8%70 331 zł86%-30 972 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja66 541 zł110-3.8%67 367 zł88%-26 337 zł0.563
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja70 634 zł101-4.7%62 142 zł90%-22 641 zł0.568
RozwójDoinwestowanieRezygnacja59 510 zł128-1.8%74 822 zł84%-33 906 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja55 870 zł141+0.2%77 879 zł81%-38 635 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian85 753 zł85-7.8%42 650 zł98%-9470 zł0.587
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja63 010 zł114-4.0%71 917 zł86%-29 347 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian84 948 zł88-8.2%43 400 zł98%-10 205 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne109 648 zł75-9.3%7811 zł100%7217 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja69 962 zł96-5.9%64 550 zł91%-21 869 zł0.606
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja69 174 zł99-6.4%65 280 zł90%-22 585 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian87 148 zł78-8.2%41 200 zł99%-8005 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja74 085 zł88-6.6%59 295 zł94%-18 126 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne111 030 zł68-9.8%6360 zł100%8667 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja76 011 zł81-8.2%58 041 zł95%-15 237 zł0.661
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja75 206 zł84-8.7%58 789 zł95%-15 972 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian91 669 zł70-10.1%36 289 zł100%-2990 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja77 406 zł74-8.7%56 589 zł96%-13 772 zł0.686
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian93 048 zł63-10.5%34 856 zł100%-1543 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja81 933 zł66-10.5%51 673 zł98%-8750 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne116 830 zł53-12.0%0 zł100%15 015 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja83 312 zł59-11.0%50 239 zł99%-7303 zł0.766
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian98 825 zł48-12.7%28 839 zł100%4779 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja89 095 zł44-13.2%44 197 zł100%-974 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 338 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.54 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 10% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.