HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czernichów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6279 mieszkańcówdochody własne 8247 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.12% do 0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.69% do 28%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka92 164 zł133-4.3%19 157 zł74%-56 263 zł0.240
●RozwójProgramPodwyżka96 524 zł121-6.2%14 440 zł77%-51 547 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka88 935 zł124-6.7%28 470 zł74%-55 583 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka100 635 zł109-8.1%9980 zł79%-47 086 zł0.363
RozwójProgramBez zmian80 812 zł121-4.3%50 234 zł73%-55 991 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian76 464 zł133-2.4%54 820 zł70%-60 693 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka93 273 zł112-8.6%23 869 zł76%-50 891 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian84 910 zł109-6.2%45 901 zł75%-51 545 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka85 734 zł116-8.1%35 959 zł73%-56 683 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian73 703 zł124-4.8%64 161 zł70%-59 857 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian78 029 zł112-6.7%59 598 zł73%-55 180 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka104 968 zł96-10.1%5220 zł80%-42 326 zł0.483
RozwójProgramObniżka69 191 zł121-2.9%77 499 zł69%-59 270 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka90 081 zł104-9.9%31 372 zł76%-51 979 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka97 363 zł100-10.4%19 546 zł79%-46 454 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian89 229 zł96-8.3%41 301 zł77%-46 804 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka73 281 zł109-4.8%73 176 zł71%-54 835 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian70 785 zł116-6.2%71 056 zł69%-60 855 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka64 852 zł133-0.9%82 076 zł66%-63 960 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian82 106 zł100-8.6%55 289 zł75%-50 758 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka77 588 zł96-6.9%68 594 zł74%-50 107 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian75 120 zł104-8.1%66 484 zł71%-56 166 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka66 756 zł112-5.3%86 091 zł69%-58 344 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka62 439 zł124-3.3%90 644 zł66%-63 010 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka94 180 zł92-11.7%27 040 zł78%-47 531 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka70 825 zł100-7.2%81 792 zł71%-53 932 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian93 447 zł83-10.4%37 081 zł79%-42 180 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 672 zł87-12.4%14 956 zł79%-41 721 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian86 400 zł87-10.6%50 716 zł77%-46 043 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian79 207 zł92-9.9%62 165 zł74%-51 733 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka59 731 zł116-4.8%97 079 zł65%-63 933 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka109 201 zł83-12.2%652 zł82%-37 685 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka81 796 zł83-9.0%64 579 zł76%-45 496 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka64 057 zł104-6.7%92 516 zł68%-59 255 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka75 107 zł87-9.2%77 425 zł74%-49 232 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka68 135 zł92-8.6%88 207 zł71%-54 833 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka98 501 zł79-13.7%22 438 zł79%-42 784 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian83 512 zł79-11.9%57 579 zł76%-47 005 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian90 595 zł74-12.6%46 708 zł79%-41 446 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka105 881 zł74-14.4%10 667 zł82%-37 106 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka72 429 zł79-10.6%83 755 zł73%-50 119 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka79 292 zł74-11.3%73 432 zł76%-44 648 zł0.738
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian87 718 zł66-13.9%53 489 zł79%-42 394 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 721 zł66-15.7%18 066 zł81%-38 156 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka76 624 zł66-12.6%79 752 zł76%-45 522 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 341 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 78% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.