HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat żywiecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy148 090 mieszkańcówdochody własne 7780 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1% do 0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.02% do 19.92%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 600 zł132+1.3%24 391 zł90%-18 461 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 667 zł137+1.3%26 791 zł87%-20 862 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne68 577 zł119-0.7%20 495 zł94%-14 566 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 632 zł150+3.3%30 753 zł86%-24 823 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 610 zł123-0.9%22 983 zł92%-17 018 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne71 814 zł110-1.7%17 687 zł96%-11 758 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne71 464 zł105-2.9%16 742 zł96%-10 785 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne70 519 zł108-3.4%17 635 zł96%-11 679 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne74 719 zł97-3.7%13 875 zł98%-7945 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian53 034 zł127+0.5%42 686 zł85%-24 623 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian56 125 zł114-1.5%40 197 zł86%-20 669 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 231 zł132+0.5%46 379 zł83%-26 947 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 228 zł105-2.5%36 125 zł90%-17 942 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne76 294 zł90-5.3%11 484 zł99%-5536 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne75 337 zł93-5.8%12 390 zł99%-6443 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 286 zł118-1.7%43 926 zł86%-23 046 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 082 zł145+2.5%48 969 zł80%-30 967 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian59 126 zł100-3.7%37 805 zł91%-16 830 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne77 537 zł83-5.8%10 190 zł99%-4243 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 178 zł103-4.2%38 713 zł90%-17 727 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian62 247 zł92-4.4%33 716 zł94%-14 071 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 257 zł123-0.0%54 348 zł82%-28 120 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja49 418 zł110-2.0%51 749 zł84%-24 126 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 456 zł101-3.0%47 782 zł86%-21 434 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 520 zł128-0.0%57 935 zł80%-30 408 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 643 zł114-2.2%55 373 zł82%-26 466 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 938 zł85-6.1%32 679 zł96%-11 601 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 302 zł141+2.0%60 599 zł77%-34 468 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 979 zł88-6.5%33 600 zł95%-12 511 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 487 zł96-4.2%49 248 zł86%-20 246 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne81 036 zł75-7.7%6328 zł100%-389 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 539 zł99-4.6%50 155 zł86%-21 142 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 545 zł88-4.9%45 263 zł89%-17 522 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 179 zł78-6.5%31 400 zł96%-10 311 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne82 267 zł68-8.1%5046 zł100%892 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 303 zł81-6.5%44 118 zł92%-15 012 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 344 zł84-7.0%45 038 zł91%-15 921 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 663 zł70-8.4%27 651 zł99%-6472 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 544 zł74-7.0%42 838 zł93%-13 721 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 893 zł63-8.9%26 385 zł99%-5195 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 032 zł66-8.9%39 085 zł96%-9879 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 912 zł53-10.4%0 zł100%5929 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 262 zł59-9.3%37 818 zł98%-8600 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian74 522 zł48-11.1%21 603 zł100%-175 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 895 zł44-11.6%33 027 zł99%-3576 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 30% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.